معنی
معنی این ضربالمثل این است که اگر فردی خودش گرفتار رفتار، عادت یا خطایی باشد، نباید و نمیتواند دیگران را از انجام آن کار منع یا نصیحت کند؛ چرا که نصیحت و سخن او بر شنونده بیتأثیر خواهد بود.
یعنی چه
این عبارت کنایه از لزوم هماهنگی کامل میان قول و عمل است. زمانی که رفتار یک شخص با گفتار و پندهایش متناقض باشد، ارزش اخلاقی و اعتبار سخنانش از بین میرود و نوعی دوگانگی یا ریاکاری را در رفتار او نشان میدهد.
تلفظ
تلفظ روان و صحیح این ضربالمثل به صورت «رَطَبْ خورده مَنعِ رَطَبْ کَیْ کُنَد؟» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات مشابهی برای رساندن مفهوم لزوم یکسان بودن حرف و عمل استفاده میشود.
به عربی
این بیت و عبارت عربی مشهور از ابوالاسود دؤلی، دقیقترین معادل معنایی را در فرهنگ عربی دارد.
به ترکی
در فرهنگ ترکی این عبارت برای افرادی به کار میرود که خود غرق در یک رفتارند اما به دیگران پند میدهند.
در قرآن
این عبارت به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما مفهوم دقیق آن با آیاتی نظیر «أَتَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنْسَوْنَ أَنْفُسَکُمْ» (آیا مردم را به نیکی فرمان میدهید و خودتان را فراموش میکنید؟) و «لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ» (چرا چیزی میگویید که انجام نمیدهید؟) کاملاً همخوانی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل رطب خورده منع رطب کی کند
ضربالمثل «رطب خورده منع رطب کی کند» یکی از حکمتهای عام و اصطلاحات اخلاقی–اجتماعی برجسته در فرهنگ و ادبیات فارسی است. ریشه این مثل به داستان منسوب به پیامبر اسلام (ص) بازمیگردد که مادری فرزندی را نزد ایشان آورد تا او را از خوردن زیاد خرما منع کند؛ اما ایشان به دلیل اینکه خودشان آن روز خرما سرپ کرده بودند، پند دادن را به روز بعد موکول کردند تا کلامشان نافذ باشد.
این عبارت در جامعه امروز به عنوان نمادی برای نقد ریاکاری، عالم بیعمل و دوگانگی در رفتار به کار میرود. پیام اصلی و محوری آن این است که پیش از اصلاح دیگران و پند دادن به جامعه، فرد باید ابتدا رفتار و کردار خود را اصلاح کند؛ چرا که تاثیرگذاری کلام، مستقیماً به پایبندی گوینده به اصول اخلاقی بستگی دارد.