یعنی چه
این واژه دو کاربرد عمده دارد: در حالت وصفی (مُخَضَّبَة) به معنی مؤنثِ واژه رنگشده، آغشته به حنا یا رنگین است. در حالت اسمی (مِخْضَبَة) به ظرف بزرگ، طشت، لگن یا تغاری گفته میشود که در آن رخت میشویند یا موادی مثل حنا را برای رنگرزی آماده میکنند.
تلفظ
در حالت وصفی به صورت [مُ.خَضْ.ضَ.بَه] و در حالت اسمی و ظرف به صورت [مِخْ.ضَ.بَه] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این واژه بسته به طراح سوال میتواند در معنای ظرف (طشت، لگن، تغار) یا در معنای وصفی (رنگین، مصبوغ) به کار رود.
به انگلیسی
برای حالت صفت از واژههایی مثل dyed و colored و برای ظرف از basin یا tub استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ریشه (خ ض ب) است و در زبان مبدأ نیز به همین صورتها به کار میرود.
به فارسی
در متون کهن فارسی، مخضبة در معنای صفت به دست یا موی حنابسته و رنگین اشاره دارد و در لغتنامههای شاخص مثل دهخدا به عنوان لگن و تغار جامه شستن معنی شده است.
در قرآن
واژه مخضبة و ریشه ثلاثی (خ ض ب) در قرآن کریم به کار نرفتهاند و کاربرد این لغت بیشتر در ادبیات، احادیث و متون لغوی کلاسیک است.
جمعبندی و توضیح کامل مخضبة
واژه مخضبة یک وامواژه عربی در زبان فارسی است که دو رویه معنایی متفاوت دارد؛ از یک سو در قالب اسم بر ظرف، طشت و لگن بزرگی دلالت میکند که برای رختشویی یا ساختن خضاب (حنا) استفاده میشده و از سوی دیگر به عنوان یک صفت مؤنث، به هر چیز رنگآمیزیشده، رنگین و آغشته به حنا اشاره دارد.
در ادبیات کلاسیک فارسی، ترکیباتی نظیر «بنان مخضب» به معنی انگشتان حنابسته و آراسته فراوان دیده میشود که نشاندهنده پیوند این واژه با فرهنگ آرایش، زینت و شادابی در سنن شرقی است. ریشه اصلی این کلمه (خ ض ب) دگرگونی در رنگ و آراستگی ظاهری را تداعی میکند.