یعنی چه
گلوته (یا کلوته) در زبان فارسی به دو معنی عمده به کار میرفته است: نخست، کلاهی پارچهای، گوشهدار و پر از پنبه که در گذشته بر سر کودکان، صوفیان و درویشان میگذاشتند و بندهای آن را زیر چانه میبستند تا سر و گوش را از سرما حفظ کند. دوم، نوعی روپاک، مقنعه یا تور سر (مانند شبکه) که دختران جوان بر سر میانداختند.
تلفظ
این واژه به صورت گُلوتِه (Goloteh) یا کُلوتِه (Koloteh) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای 'نوعی کلاه قدیمی'، 'کلاه گوشدار زمستانی' یا 'شکل دیگر کلوته' کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه کدام معنی مد نظر باشد، واژگان معادل در انگلیسی متفاوت است.
به ترکی
در زبان ترکی برای معنای کلاه گوشدار زمستانی از اصطلاح kulaklı şapka استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای اصیل فارسی این واژه شامل کلوته، کلاه گوشی، روپاک و مقنعه هستند که هرکدام به یکی از ابعاد معنایی آن اشاره دارند.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ سنتی نماد پوشش کاربردی برای حفاظت در برابر سرما (بهویژه برای کودکان) است. همچنین در ادبیات و فرهنگ صوفیه، استفاده از کلوته یا گلوته نشانهای از سادهزیستی و پوشش زاهدانه به شمار میآمده است.
معنی انگلیسی/خارجی
توجه داشته باشید که امروزه در زبان محاوره، متون ورزشی، پزشکی و بدنسازی، واژهٔ خارجی 'Glutes' (مخفف Gluteal muscles) به صورت فینگلیش 'گلوت' یا 'گلوته' نوشته میشود که اشاره به عضلات سرینی (باسن) دارد. این اصطلاح فرنگی و مدرن هیچ ارتباطی با واژه کهن و اصیل فارسی 'گلوته' (کلاه سنتی) ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل گلوته
واژهٔ «گلوته» یک واژهٔ کهن، اصیل و کمتر شنیده شده در زبان فارسی دری است که در منابع معتبر لغتنامه مانند دهخدا و معین، عمدتاً به عنوان ضبط و صورت دیگر واژهٔ «کلوته» شناخته میشود. این کلمه دو کاربرد و معنای پوششی متفاوت در گذشته داشته است؛ نخست به معنای کلاهی پارچهای، آستردار و پر از پنبه که گوشها را میپوشاند و زیر چانه بسته میشد تا کودکان یا درویشان را از سرما حفظ کند، و دوم به معنای نوعی تور سر، مقنعه یا روپاک تزیینی که دختران جوان استفاده میکردند.
در ریشهشناسی این واژه، برهان قاطع اشاره میکند که وجه تسمیه آن به دلیل پوشاندن گلو و زیر چانه کاملاً آشکار است و ریشه در زبانهای ایرانی دارد. این کلمه هیچ کاربرد یا ریشهای در زبان قرآنی ندارد و کاملاً فارسی است.
نکتهٔ بسیار مهم در مواجهه با این واژه، مرزبندی آن با اصطلاح مدرن و ورزشی «گلوته» یا «گلوت» است. امروزه ورزشکاران رشتههای بدنسازی عضلات سرینی را بر اساس واژه انگلیسی Glutes، گلوته مینامند که یک تشابه اسمی عامیانه است و نباید با کلاه سنتی و کهن فارسی اشتباه گرفته شود.