یعنی چه
ترکیب توصیفی و مفهومی «دربان بهشت» به فرشته یا مأموری اشاره دارد که مسئولیت حفاظت از ورودیهای باغهای بهشت و استقبال از بهشتیان را بر عهده دارد. در باورها و روایات اسلامی، این جایگاه و وظیفه به فرشتهای به نام «رضوان» (خازن بهشت) نسبت داده میشود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ فارسی تشکیل شده است: «دَربان» با فتح دال و سکون راء، و «بِهِشت» با کسر باء و هاء.
در جدول
در مسابقات و جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، معمولاً خودِ ترکیب «دربان بهشت» (۹ حرف) یا نام اختصاصی این فرشته یعنی «رضوان» (۵ حرف) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از عباراتی نظیر نگهبان ورودی آسمان/بهشت استفاده میشود.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی، تعابیری همچون بهشتبان، بهشتوان، باغبان خلد، خازن جنت و حاجب فردوس به عنوان برابرهای معنایی این ترکیب به کار میروند.
در قرآن
عین ترکیب «دربان بهشت» یا نام «رضوان» در قرآن مجید نیامده است؛ اما در آیه ۷۳ سوره زمر، از نگهبانان بهشت به صورت جمع با عنوان «خَزَنَتُهَا» (نگهبانان آن) یاد شده که هنگام ورود مؤمنان، به آنها سلام و تحیت میگویند. واژه رضوان در قرآن صرفاً به معنی خشنودی پروردگار است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات عرفانی، دربان بهشت (رضوان) تجلی رحمت، خندهرویی، صلح و استقبال گرم الهی است که نقطهٔ مقابل «مالک» (دربان جهنم) به شمار میرود. او همچنین مرز میان سختیهای دنیا و عالم پاداش ابدی را نمادین میکند.
جمعبندی و توضیح کامل دربان بهشت
عبارت «دربان بهشت» یک ترکیب توصیفی و ادبی در زبان فارسی است که به فرشته یا مأمور موکل بر ورودیهای فردوس اشاره دارد. اگرچه این ترکیبِ دقیق یا نام فرشتهٔ معروف آن یعنی «رضوان» به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده، اما در سوره زمر به نگهبانان بهشت («خَزَنَتُهَا») اشاره شده است که با خوشرویی به استقبال مؤمنان میآیند. در روایات اسلامی و متون حدیثی (مانند روایات معراج)، نام این فرشتهٔ خازن، رضوان ذکر شده است.
از نظر ریشهشناسی، «دربان» واژهای کاملاً فارسی (در + بان) و «بهشت» برآمده از واژهٔ اوستایی وهیشته به معنای «بهترین» است. در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه، دربان بهشت نمادی از صلح، رحمت، گشادهرویی و سعادت ابدی است که در تقابل با سیمای عبوس و غضبناک فرشتهٔ دوزخ (مالک) قرار دارد.