یعنی چه
این عبارت در اصل یک پرسش توبیخی و اعتراضی در دادگاه عدل الهی در روز قیامت است. معنای کنایی و کاربردی آن، اشاره به اوج مظلومیت فردی است که بدون ارتکاب هیچگونه جرم، خطا یا گناهی، به دست ستمگران به قتل رسیده است.
تلفظ
تلفظ صحیح قرآنی آن «بِأَیِّ ذَنبٍ قُتِلَتْ» است، اما در اصطلاح عامیانه و مراجعات جدول به صورت «بی ذنب قتلت» تلفظ و نوشته میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤال «به کدام گناه کشته شد؟» یا «آیه ۹ سوره تکویر»، عبارت ۹ حرفی «بی ذنب قتلت» مد نظر است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این عبارت قرآنی با توجه به ضمیر مؤنث موجود در فعل، معمولاً به صورت پرسش از علت کشته شدن یک زن یا دختر بیگناه ترجمه میشود.
به عربی
این عبارت خود کاملاً عربی و بخشی از آیه ۹ سوره مبارکه تکویر در قرآن کریم است.
به فارسی
معادلهای روان فارسی آن شامل عباراتی چون «به کدام گناه کشته شد؟»، «قتل ناحق»، «کشته مظلوم» و «مقتول بیجرم و تقصیر» است.
در قرآن
این عبارت آیه نهم سوره تکویر است: «وَإِذَا الْمَوْؤُودَةُ سُئِلَتْ * بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ». آیه در اصل به سنت جاهلی زنده به گور کردن دختران (وأد) اشاره دارد که در قیامت از آنان پرسیده میشود به چه گناهی کشته شدند تا قاتلانشان رسوا و توبیخ شوند.
جمعبندی و توضیح کامل بی ذنب قتلت
عبارت «بی ذنب قتلت» که برگرفته از آیه ۹ سوره تکویر در قرآن کریم است، یکی از آشناترین تضمینها و تلمیحات قرآنی در ادبیات و فرهنگ فارسی به شمار میرود. این تعبیر در اصل برای توصیف اوج مظلومیت دختران زنده به گور شده در دوران جاهلیت نازل شده است، اما در طول تاریخ به یک نماد عمومی و جهانی مبدل گشت.
در ادبیات فارسی، مرثیهسرایی و فرهنگ پایداری، این عبارت اصطلاحی است برای اشاره به هر انسان بیگناه، معصوم یا مصلحی که خونش به ناحق و بدون هیچ جرم و تقصیری توسط ظالمان روی زمین ریخته میشود. شاعران کلاسیک مانند عطار و خاقانی نیز در اشعار خود از این تعبیر برای بیان شدت جفای معشوق یا ستم زمانه بهره بردهاند.