یعنی چه
این عبارت یک ترکیب واژگانی عربی است که وارد متون دینی و نیایشی شده و به معنای اوج تسلیم، خاکساری و اقرار به بندگی مطلق در برابر خداوند است. «عبودیت» یعنی بندگی و اطاعت، و «رِقّ» به معنای برده بودن و مملوک بودن است؛ یعنی انسان اعتراف میکند که هیچ مالکیتی از خود ندارد و تماماً متعلق به خداست. این اصطلاح بیشتر در اذکار مذهبی مانند سجده شکر به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «عُبودِیَّتَن وَ رِقْقَن» (Ubudiyyah wa Riqqan) است که با تنوین نصب خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این عبارت دقیقاً «عبودیه و رقا» با ۱۰ حرف است و به عنوان راهنمای «بندگی محض» یا «طاعت و برده بودن» میآید.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این ترکیب مذهبی از واژگانی که نشاندهنده تسلیم و بندگی مطلق هستند استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود ریشه در زبان عربی دارد و در متون فقهی و کلامی به معنای نهایت خضوع و فروتنی بنده در برابر خالق است.
به فارسی
معادل دقیق فارسی این ترکیب «بندگی و برده بودن» یا «طاعت و رقیت» است که نشاندهنده وابستگی تام وجودی انسان به خداوند است.
در قرآن
خود این عبارت ترکیبی در متن قرآن مجید به این صورت ذکر نشده است؛ اما ریشه «عبد» و مشتقات آن صدها بار (مانند إیاک نعبد) آمده است. همچنین واژه «رِق» در قرآن نیست ولی همخانواده آن یعنی «رَقَبَة» (به معنی برده و گردن برده) در آیاتی مانند آیه ۹۲ سوره نساء به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل عبودیه و رقا
عبارت «عبودیه و رقا» یک اصطلاح ترکیبی و نیایشی مأخوذ از زبان عربی است که در فرهنگ و متون مذهبی فارسی کاربرد دارد. این اصطلاح از دو واژه «عبودیت» به معنای طاعت و بندگی و «رِقّ» به معنای برده بودن تشکیل شده است و در مجموع مفهومِ توحید افعالی، خاکساری و سجده مطلق در برابر پروردگار را میرساند.
این عبارت در مکالمات روزمره مردم جایگاهی ندارد و بیشترین کاربرد آن در ادعیه و اذکار شیعی است؛ به ویژه در سجده شکر یا پس از تلاوت آیات دارای سجده واجب، ذکرِ «لا إِلهَ إِلاَّ اللَّهُ عُبُودِیَّةً وَ رِقّاً» خوانده میشود که اقراری صریح بر عدم استقلال انسان و مملوک بودن او در محضر آفرینش است.