یعنی چه
تضحیه در لغت به معنای ذبح کردن قربانی در وقت چاشت (ابتدای روز) است و در مفهوم عام و امروزی، به معنای ایثار، جانفشانی و گذشتن از منافع شخصی، مال یا جان برای رسیدن به هدفی والاتر یا کمک به دیگران به کار میرود.
تلفظ
این واژه مصدری از باب تفعیل در زبان عربی است که در فارسی به صورت تَضْحِیَه تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «تضحیه» به عنوان معادل فداکاری یا قربانی کردن کاربرد دارد و طول آن ۵ حرف است.
به انگلیسی
برای بیان مفهوم تضحیه در زبان انگلیسی از واژه Sacrifice (به معنای قربانی و گذشت) یا Immolation (در مفهوم مذهبی و ذبح) استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در زبان مبدأ نیز دقیقاً به همین صورت (تضحية) برای مفاهیم فداکاری و قربانی به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل فداکاری، جانبازی، گذشت و ایثار است که نشاندهنده چشمپوشی از خود برای دیگری است.
در قرآن
خود کلمه «تضحیه» در متن قرآن وجود ندارد؛ اما ریشه سه حرفی آن یعنی «ض ح ی» کاربردهای متعددی دارد، از جمله نام سوره ۹۳ (الضحی) و آیاتی که به روشنایی آغازین روز و وقت چاشتگاه اشاره میکنند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی، تضحیه یادآور ماجرای ذبح حضرت اسماعیل توسط ابراهیم (ع) و نماد تعبد، تسلیم در برابر پروردگار و گذشتن از عزیزترین وابستگیها در راه حق است.
جمعبندی و توضیح کامل تضحیه
واژه تضحیه یک واژه با ریشه عربی (از ماده ضحی) است که در دو قلمرو معنایی کاربرد دارد. در معنای سنتی و فقهی، به عمل ذبح کردن حیوان حلالگوشت در آغاز روز عید قربان اشاره دارد که ریشه در مناسک حج و تقرب به خداوند دارد.
در سیر تحول معنایی و کاربرد معاصر، این واژه بیشتر به جنبههای اخلاقی و اجتماعی منتقل شده و مترادف با مفاهیمی همچون ایثار، فداکاری، جانفشانی و ازخودگذشتگی است. انسان متضحی کسی است که از جان، مال یا آسایش خود برای رفاه دیگران یا رسیدن به یک آرمان بزرگتر چشمپوشی میکند.
اگرچه خود این واژه با این ساختار در قرآن کریم ذکر نشده، اما مفهوم عملی آن تحت عناوینی چون ایثار و قربانی و همچنین ریشه واژگانی آن در قالب چاشتگاه (ضحی) در آیات الهی و سنت اسلامی جایگاه بسیار برجستهای دارد.