معنی
آپارتاید در اصل به سیاستهای تفکیک و جداسازی نژادی اجباری اشاره دارد که در آن یک گروه اقلیت حاکم، اکثریت جامعه را بر اساس نژاد، قومیت یا جنسیت از حقوق طبیعی، سیاسی و خدمات عمومی محروم میکند.
یعنی چه
این اصطلاح به هر نوع سیستم یا رویکردی گفته میشود که در آن انسانها را به طبقههای درجه یک و درجه دو تقسیم میکنند و دسترسی آنها به امکانات رفاهی، شغلی و اجتماعی را صرفاً بر اساس ویژگیهای مادرزادی یا جنسیتی محدود میسازند. این واژه امروزه برای هر نوع تبعیض فاحش و نهادینه به کار میرود.
مترادف
واژههای فوق نزدیکترین معادلها و مترادفهای این اصطلاح در زبان فارسی هستند که مفهوم جداسازی بر اساس نژاد را میرسانند.
تلفظ
این کلمه به صورت «آ پارتاید» تلفظ میشود و از زبان آفریکانس به زبانهای دیگر راه یافته است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ پرسشهایی با عنوان «نظام جداسازی نژادی آفریقای جنوبی» یا «تبعیض نژادی ۸ حرفی»، کلمه «آپارتاید» است.
به انگلیسی
واژه انگلیسی آن دقیقاً از ریشه آفریکانس (زبان هلندیتبار آفریقای جنوبی) گرفته شده و به معنای وضعیت جدا بودن است.
معنی انگلیسی/خارجی
این واژه از ترکیب دو بخش «apart» به معنی جدا و پسوند «-heid» (معادل hood در انگلیسی به معنی وضعیت/بودن) در زبان آفریکانس ساخته شده است. این اصطلاح به طور خاص برای توصیف رژیم حاکم بر آفریقای جنوبی بین سالهای ۱۹۴۸ تا ۱۹۹۴ میلادی استفاده میشد که در آن اقلیت سفیدپوست، اکثریت سیاهپوست را تحت شدیدترین تبعیضها قرار میدادند.
جمعبندی و توضیح کامل آپارتاید
آپارتاید یک اصطلاح سیاسی و حقوقی بینالمللی است که ریشه در تاریخ آفریقای جنوبی دارد. این واژه به یک نظام حکومتی و ساختاری اشاره میکند که بر پایه نژادپرستی، تفکیک اجباری شهروندان و محرومسازی گروهی از مردم از حقوق اساسیشان بنا شده است. نماد تاریخی مبارزه با این تفکر، نلسون ماندلا است که سالهای طولانی از عمر خود را در زندان گذراند تا این سیستم تبعیضآمیز سرانجام در سال ۱۹۹۴ فرو بپاشد.
امروزه کاربرد این واژه از مرزهای آفریقای جنوبی فراتر رفته و در ادبیات سیاسی و علوم اجتماعی جهان به هر نوع تفکیک، مرزبندی ظالمانه و منع دسترسی گروههای خاص (بر اساس جنسیت، قومیت یا مذهب) به حقوق شهروندی گفته میشود؛ برای نمونه اصطلاح «آپارتاید جنسیتی» نمونهای از این کاربرد مدرن است.