یعنی چه
در دستور زبان فارسی، ضمیر اول شخص جمع (متکلم معالغیر) واژهای است که جانشین نام گروهی از افراد میشود که گوینده نیز خود یکی از آنهاست. این ضمیر به دو صورت مستقل (منفصل) مانند «ما» و پیوسته (متصل) مانند شناسه «ـیم» در فعلها (رفتیم) یا پسوند ملکی «ـِمان» در اسمها (کتابمان) ظاهر میشود.
تلفظ
تلفظ اصطلاح دستوری به صورت [ظَ / میرِ / اَوْ / وَل / شَخْصِ / جَمْع] است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این راهنما با توجه به تعداد حروف درخواستی میتواند خود اصطلاح «ضمیر اول شخص جمع» (۱۳ حرف) یا نمونهٔ بارز آن یعنی «ما» (۲ حرف) باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای این مفهوم از ضمایری چون We (نهاد)، Us (مفعول) و Our (ملکی) استفاده میشود.
به عربی
در قواعد عربی به این نوع ضمیر «متکلم معالغیر» میگویند که شامل ضمیر منفصل «نحن» و ضمیر متصل «نا» میشود.
به فارسی
معادلهای سنتی و دستوری این اصطلاح در زبان فارسی شامل «ضمیر متکلم معالغیر»، «ضمیر شخص اول جمع» و شکل کاربردی آن «ما» است.
نماد چیست
در سیستمهای نشانهگذاری استاندارد بینالمللی و فرمولهای زبانشناسی، این اصطلاح دستوری را به صورت اختصاری با نماد 1PL نمایش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل ضمیر اول شخص جمع
ضمیر اول شخص جمع یکی از ارکان کلیدی در ساختار دستور زبان فارسی و بسیاری از زبانهای جهان است که به گوینده اجازه میدهد خود را به عنوان بخشی از یک گروه یا جمع معرفی کند. اصطلاح «ضمیر» ریشهای عربی به معنای نهان و درون دارد، چرا که جانشین اسم شده و در متن پنهان میماند؛ اما خودِ واژه «ما» ریشه در زبانهای باستانی هندواروپایی و پارسی باستان دارد.
این ضمیر در زبان فارسی به دو شکل منفصل (ما) و متصل (ـِمان یا شناسه ـیم) کاربرد دارد. علاوه بر کاربردهای روزمره، در متون مقدس مانند قرآن کریم نیز ضمیر اول شخص جمع (نحن / إنّا) جایگاه ویژهای دارد؛ جایی که خداوند از قالب جمع برای بیان عظمت، جلال، بزرگداشت کار انجامشده و یا اشاره تلویحی به واسطههای فیض (مانند فرشتگان) استفاده میکند.