یعنی چه
این عبارت در ادبیات کهن فارسی به معنای زنجیر و بند سنگین است. به صورت کنایهای به هر نوع وابستگی، دلبستگی دنیوی، یا رذایل اخلاقی (مانند بدخویی) اشاره دارد که مانند یک غل و زنجیر سنگین، روح و جان انسان را اسیر و زمینگیر میکند. همچنین در زمینههای حقوقی و متنی میتواند به معنای شرط یا مادهٔ قانونی بسیار سخت، سنگین و پرهزینه باشد.
تلفظ
این جمله از سه واژه تشکیل شده است: «بَند» (با فتح باء)، «گِران» (با کسر گاف به معنی سنگین یا باارزش) و «اَست» (فعل رابطی).
در جدول
عبارت «بند گران است» دقیقاً از ۱۰ حرف تشکیل شده است و در مسابقات شرح در متن یا جدول کلمات متقاطع به عنوان پاسخ برای تعابیری همچون «زنجیر سنگین است» یا «خوی بد ... بر دل و پای» به کار میرود.
به انگلیسی
در بافت ادبی از معادلهایی نظیر Heavy chain یا Heavy bond استفاده میشود و در بافتهای حقوقی و قراردادی تعابیری مانند Strict provision یا Burdensome term به کار میرود.
به عربی
برای مفهوم ادبی و کنایی آن از تعابیری همچون قید ثقیل استفاده میشود که با مفهوم قرآنی «أغلال» (زنجیرهای اسارت) نیز همخوانی دارد.
به فارسی
برگردانها و عبارات دستوری همارز آن در فارسی شامل مواردی چون «بند سنگین است»، «قید و بند سخت است» و «شرط دشوار است» میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بند گران است
عبارت «بند گران است» در اصل یک جمله کامل توصیفی و کنایی در زبان و ادبیات فارسی است. واژه «بند» به معنای ریسمان، زنجیر یا قید و واژه «گران» در فارسی کهن به معنای «سنگین و دشوار» است؛ بنابراین معنای تحتاللفظی آن «زنجیر سنگین است» میشود. این تعبیر بیش از هر چیز با مصراع معروف «خوی بد، بند گران است بر دل و پای» در کتاب مرزباننامه شناخته میشود که نشان میدهد اخلاق ناپسند چگونه انسان را اسیر میکند.
از سوی دیگر، این عبارت میتواند در تحلیلهای ثانویه و امروزی به معنای متنی و قانونی نیز تعبیر شود؛ به این صورت که یک «بند» یا ماده از قرارداد و قانون، بسیار «گران» یعنی سنگین، پرهزینه یا سختگیرانه است. در ریشهشناسی این واژهها، بند از ریشههای هندواروپایی به معنی بستن و گران از پارسی میانه به معنی سنگین برداشت شده است.
در مجموع، این ترکیب مظهر و نماد اسارت روحی، محدودیت، تعهدات طاقتفرسا و موانعی است که آزادی عمل را از انسان سلب میکنند. اگرچه این ترکیب به صورت یک واژه مستقل در لغتنامههای شاخص ثبت نشده، اما به عنوان یک جمله کنایی ادبی کاملاً شناختهشده و معتبر است.