یعنی چه
دلجویی و استمالت به معنای به دست آوردن دل کسی، تسلی دادن و کاهش دادن غم، اندوه یا عصبانیت شخصی با مهربانی، ملاطفت و رفتار ملایم است. این ترکیب عطف بیانگر فرآیندی است که در آن فرد تلاش میکند با سخنان خوش و نیکو، دلگرمی ایجاد کرده و رابطه آسیبدیده را ترمیم کند.
تلفظ
واژه دلجویی یک ترکیب فارسی (دل + جوی، از مصدر جستن) و واژه استمالت مصدری عربی از باب استفعال (از ریشه مـ ی ل) است که در فارسی به صورت اِستِمالَت تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، برای این مفهوم معادلهایی چون تسلی، نوازش، تفقّد، ملاطفت، استعطاف و تحبیب به کار میروند.
به انگلیسی
برای معادلسازی این واژه در زبان انگلیسی از کلماتی که مفاهیم آرامسازی، مصالحه و فرونشاندن خشم را دارند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم با واژگانی که به معنای تمایل قلب، طلب خشنودی و دلنوازی هستند بیان میشود.
به فارسی
مترادفهای اصیل و رایج فارسی این ترکیب شامل دلداری، دلنوازی، آرامسازی، تسلی، ملاطفت، تفقّد و غمخواری است. متضادهای آن نیز واژگانی چون دلآزاری، رنجاندن، اِعراض و خشمافروزی هستند.
در قرآن
خود واژههای «دلجویی» یا «استمالت» با این الفاظ در قرآن کریم به کار نرفتهاند؛ با این حال، مفهوم اخلاقی و عمیق آن در قالب عباراتی همچون «تألیف قلوب» (مایل کردن و پیوند دادن دلها) در آیه ۶۰ سوره توبه و یا توصیه به «قَوْلٌ مَعْرُوفٌ» (سخن پسندیده و نیکو) در آیه ۲۶۳ سوره بقره به طور مؤکد مطرح شده است.
جمعبندی و توضیح کامل دلجویی و استمالت
ترکیب عطفی «دلجویی و استمالت» یکی از مفاهیم ارزشمند در حوزه اخلاق، روابط اجتماعی و ادبیات فارسی است. این اصطلاح عملاً به معنای گام برداشتن برای ترمیم رابطهای است که دچار خدشه، سوءتفاهم یا کدورت شده است. دلجویی مایه تسکین روانِ آسیبدیده و رنجور میشود و استمالت با بهرهگیری از گفتار و رفتار ملایم، خشم و رویگردانی طرف مقابل را به محبت و تمایل بدل میسازد.
از منظر فرهنگی و نمادین، این مفهوم با نشانههایی چون دست نوازش، آغوش گشوده و حتی اهدای گلهای روشن پیوند دارد که همگی پیامآور صلح، آشتی و فرونشاندن شعلههای کدورت هستند. در متون کهن و لغتنامههای معتبر نظیر دهخدا و معین نیز بر ابعاد روانی این واژه یعنی جلب نظر و ملاطفت تأکید فراوان شده است.