یعنی چه
بختبرگشتگی اسم مصدر از «بختبرگشته» است و به حالت و وضعیتی اشاره دارد که در آن خوشاقبالی و روی خوشِ زندگی از دست میرود و شخص دچار بدبختی، نگونبختی و ادبار میشود. این واژه دگرگونی سرنوشت به سمت بدی و ناگواری را توصیف میکند.
تلفظ
این واژه از ترکیب «بخت» (با سکون خ و ت) و «برگشتگی» (حاصل مصدر از برگشتن) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه دقیقاً ۱۰ حرف دارد. بسته به طراح جدول، ممکن است مترادفهای آن نظیر ادبار، شومی یا نگونبختی نیز خواسته شود.
به انگلیسی
برای بیان این مفهوم در زبان انگلیسی از واژگانی استفاده میشود که تغییر منفی در وضعیت و طالع شخص را نشان میدهند.
در قرآن
خود واژه فارسی «بختبرگشتگی» یا واژه «بخت» در متن قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، از نظر معنایی و مفهومی، واژگانی چون «إدبار» (پشت کردن دولت و روزگار) و «شِقْوَة» (بدبختی و شقاوت در برابر سعادت) نزدیکترین مفاهیم قرآنی به این اصطلاح هستند.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات کلاسیک فارسی، بختبرگشتگی با نمادهایی چون «پیشانی سیاه»، «ستاره سوخته» یا «چرخ وارونه» (فلک واژگون) تصویر میشود. این مفهوم در ادبیات نمادی از چرخش ناگهانی سرنوشت و ناپایداری احوال دنیاست.
جمعبندی و توضیح کامل بخت برگشتگی
واژه بختبرگشتگی یک ترکیب مشتق-مرکب در زبان فارسی است که از دو جزء «بخت» (به معنای سهم، قسمت و سرنوشت با ریشه در زبانهای هندوایرانی) و «برگشتگی» (حاصل مصدر از فعل برگشتن) ساخته شده است. این اصطلاح بازتابدهنده دیدگاهی سنتی به زندگی است که در آن سرنوشت و اقبال انسان میتواند به ناگاه دگرگون شده و از اوج خوشبختی به ورطه ناگواری و تیرهروزی سقوط کند.
در لغتنامههای معتبری چون دهخدا، این واژه با مفاهیمی نظیر ادبار، نگونبختی و شوربختی هممعنی دانسته شده و متضاد آن خوشبختی، کامروایی و نیکبختی است. اگرچه این لفظ ریشه در زبان فارسی دارد و در متون دینی عیناً تکرار نشده، اما مصادیق مفهومی آن مانند شقاوت و برگشتن روزگار در تمامی فرهنگها و ادبیات جهان از جمله ادبیات قرآنی و عربی (تحت عنوان سوء الحظ یا ادبار) به وفور به چشم میخورد.