یعنی چه
تاسه گرفتن در متون کهن ادبی و بافت پزشکی به چند معنی بهکار رفته است: اول، دچار اضطراب، دلشوره و غم غربت (نوستالژی) شدن؛ دوم، احساس خفقان، تنگینفس و گرفتگی گلو به دلیل غصه یا پرخوری؛ سوم، حالت تهوع و ویار در زنان باردار و چهارم، درماندگی و سستی اعضای بدن بر اثر خستگی مفرط.
تلفظ
این عبارت به صورت «تاسِه گِرِفْتَن» خوانده میشود. واژه تاسه به مصوت کوتاه «-ِ» ختم میشود و واژه گرفتن نیز با کسره گاف و راء تلفظ میگردد.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، پاسخ این واژه معمولاً خود واژه «تاسه گرفتن» است که دقیقاً ۹ حرف دارد. از مترادفهای آن نظیر تلواسه، خفقان و بیقراری نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
بسته به بستر متن، برگردانهای انگلیسی متفاوتی دارد. برای ابعاد روحی و عاطفی از واژههایی نظیر anxiety یا nostalgia و برای نشانههای روحی-جسمی از suffocation یا malaise استفاده میشود.
به فارسی
واژههای مترادف و هممعنی آن شامل تلواسه، تشویش، نگرانی، ملالت، غمغربت، تنگینفس، کرب و ویار است. در مقابل، متضادهای آن واژههای نشاط، شادی، آرامش و دلقراری هستند.
در قرآن
عبارت تاسه گرفتن واژهای کاملاً فارسی، اصیل و کهن است و در متن عربی قرآن مجید وجود ندارد؛ هرچند در ترجمهها و تفسیرهای کهن فارسی قرآن (مانند تفسیر ابوالفتوح رازی) برای بیان حالات اشتیاق و دلتنگی انبیاء استفاده شده است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه یا اسطورهها نماد تصویری یا حیوانی مشخصی برای آن تعریف نشده است؛ اما در ادبیات منظوم فارسی، حالتی شبیه به «مرغ پرکنده» یا «کاسه بر سر آب» برای به تصویر کشیدن این نوع بیتابی مفرط به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تاسه گرفتن
عبارت «تاسه گرفتن» یکی از اصطلاحات اصیل و پرمعنای زبان فارسی دری است که ریشه در متون کلاسیک ادبی و طب سنتی دارد. این واژه تجسمکننده حالتی دوگانه است که همزمان ابعاد جسمی و روانی انسان را در بر میگیرد؛ از یک سو به تنگینفس، خفقان و حالت تهوع اشاره دارد و از سوی دیگر، بیانگر اضطراب شدید، دلشوره و غم غربت است.
در ادبیات عرفانی و عاشقانه، شاعرانی چون مولوی از این تعبیر برای نشان دادن بیقراری جان و اشتیاق شدید درونی استفاده کردهاند. معنای ظریف این واژه نشان میدهد که چگونه در دیدگاه نیاکان ما، حالات عاطفی عمیق مانند اندوه و دلتنگی مفرط میتوانند به شکل علائم جسمی همچون سنگینی قفسه سینه و ضیق نفس خود را بروز دهند.
در مجموع، تاسه گرفتن فراتر از یک دلتنگی ساده، توصیفکننده حالتی از بیتابی است که فرد را به ستوه میآورد و آرامش را از او سلب میکند. این اصطلاح امروزه کمتر در محاورات روزمره شنیده میشود اما همچون گوهری در گنجینه واژگان ادبیات فارسی پایدار مانده است.