یعنی چه
وقتی این واژه برای سخن، دلیل، رأی یا سندی به کار میرود، به این معناست که آنقدر محکم، مستند و دقیق است که امکان رد کردن یا مخدوش ساختن آن وجود ندارد.
ریشه
این کلمه اسم مفعول از باب افعال (أتقَنَ -> یُتقِنُ -> إتقان -> مُتقَن) است. در زبان عربی اصل معنایی آن به مفهوم انجام دادن کاری با کمال، مهارت، دقت و استواری بازمیگردد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با ضمه روی میم، سکون تاء، فتحه قاف و نون ساکن است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «متقن» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «محکم و استوار»، «سند محکم» یا «کار بینقص» به کار میرود و دقیقاً ۴ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به سیاق متن، میتوان از معادلهای فوق برای انتقال معنای مستند و پابرجا بودن استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی نیز خود واژه «مُتْقَن» به کار میرود و کلماتی چون محکم و رصین نزدیکترین مترادفهای آن هستند.
به فارسی
برگردانها و جایگزینهای دقیق فارسی این واژه شامل کلماتی است که حس ثبات، اطمینان و دقت بالا را منتقل میکنند.
نماد چیست
این واژه یک صفت معنایی است و نماد فیزیکی یا باستانی خاصی ندارد؛ اما در ادبیات علمی و فقهی نماد «کار حرفهای، بینقص و قابل اعتماد» است. به عنوان مثال، در علوم حدیث، «راوی متقن» نماد کسی است که در نقل روایت نهایت دقت و تسلط را داشته است.
جمعبندی و توضیح کامل متقن
واژه مُتْقَن در اصل از ریشه عربی «ت ق ن» گرفته شده و اسم مفعول از باب افعال است. این کلمه در زبان فارسی به عنوان صفتی برای توصیف کارها، سخنان، دلایل یا سندهایی به کار میرود که به قدری محکم، دقیق، مستند و بینقص تنظیم شدهاند که هیچگونه شک، تردید یا رخنهای در آنها راه ندارد. اگرچه خود کلمه «متقن» به صورت مستقیم در قرآن نیامده، اما فعل ماضی آن یعنی «أَتْقَنَ» در آیه ۸۸ سوره نمل (...صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ...) برای توصیف آفرینش استوار و بینقص الهی استفاده شده است.
در کاربردهای تخصصی مانند حقوق، فقه و متون علمی، اصطلاحاتی نظیر «دلایل متقن» نشاندهنده براهین قاطع و غیرقابلانکار است. همچنین باید توجه داشت که این کلمه با اصطلاح «قَدرِ مَتیقَّن» (به معنی حداقل مقداری که درباره آن یقین داریم) از نظر ریشه و معنا تفاوت دارد و نباید اشتباه گرفته شود. در مجموع، متقن بودن ویژگی هر اثر، کلام یا شیئی است که بالاترین حد از کیفیت، استحکام و اصالت را به نمایش میگذارد.