یعنی چه
اصطلاحی قرآنی و عرفانی است که به زمان عهد و میثاق پیش از آفرینش دنیوی اشاره دارد. در این روز، خداوند از ارواح انسانها پرسید «ألست بربکم؟» (آیا پروردگار شما نیستم؟) و همگی پاسخ دادند «بلی» (آری).
تلفظ
این عبارت در زبان فارسی به صورت «رُوزِ اَلَسْت» خوانده میشود. واژه الست از عبارت استفهامی عربی «أَلَسْتُ» به معنی «آیا نیستم» گرفته شده است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، عبارت «روز الست» دقیقاً دارای ۷ حرف است. بسته به تعداد حروف خواسته شده، تعابیری مثل عالم ذر یا عهد ازل نیز به کار میروند.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی متون اسلامی و عرفانی، برای انتقال مفهوم این روز از اصطلاحاتی که به معنای «روز پیمان» یا «پیمان ازلی» هستند، استفاده میشود.
به عربی
در منابع عربی و فقهی، این مفهوم بیشتر با عناوین یوم المیثاق یا عالم الذر شناخته میشود که اشاره به همان صحنه شهادت گرفتن خدا از انسانها دارد.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی، تعابیری همچون روز میثاق، عهد ازل، روز «بلی» و بزم الست به عنوان معادلهای دقیق این اصطلاح به کار میروند.
در قرآن
ترکیب «روز الست» عینا در قرآن نیست، اما مستند به آیه ۱۷۲ سوره اعراف است؛ جایی که خداوند ذریه آدم را بر خودشان گواه ساخت و فرمود: «أَلَسْتُ بِرَبِّکُمْ ۖ قَالُوا بَلَىٰ».
جمعبندی و توضیح کامل روز الست
«روز الست» یا همان روز میثاق، یکی از ژرفترین مفاهیم کلامی و عرفانی در فرهنگ اسلامی است که به عهد نخستین میان خالق و مخلوق اشاره دارد. بر اساس آموزههای قرآنی، خداوند در عالمی فرامادی به نام «عالم ذر»، حقیقت توحید و پروردگاری خود را به ارواح تمام انسانها عرضه کرد و از آنها اقرار گرفت. این رویداد نشاندهنده آن است که معرفت الهی و گرایش به حق، به صورت فطری در سرشت و نهاد هر انسانی عجین شده است.
در شعر و ادبیات عرفانی فارسی، بهویژه در دیوان حافظ و مولانا، روز الست جایگاهی بنیادین دارد و از آن با تعابیری چون «بزم الست» یا «پیمان ازلی» یاد میشود. شاعران عشق انسان به خدا را یادگاری از همان باده و مستی روز نخستین میدانند. این مفهوم به انسان یادآوری میکند که زندگی مادی در دنیا، فرصتی برای وفاداری به همان عهد ازلی و بازگشت به وطن اصلی و پاکی نخستین است.