یعنی چه
مرعز واژهای کلاسیک و تخصصی در دامداری و بافندگی سنتی است و به الیاف بسیار نازک، نرم و گرانبهایی اشاره دارد که از میان موهای زبر بز جدا میشود. این کرکها به دلیل لطافت بالا و خاصیت گرمابخشی مطبوع، در گذشته برای بافتن پارچهها و لباسهای اشرافی و گرانقیمت استفاده میشدند.
تلفظ
این واژه در منابع لغوی کهن به صورتهای مَرعَز، مِرْعِزّ و مَرْعَزاء ضبط شده است که همگی به یک مفهوم اشاره دارند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «کرک بز»، «پشم نرم زیر موی بز» یا «زغب» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این نوع الیاف لطیف حیوانی از واژگانی چون down یا تعابیر توصیفی مربوط به پوشش زیرین بدن دام استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در متون کهن لغوی مانند لسانالعرب به عنوان نامی برای کرک بن موی بز (فی مقابل «شعر» که موی زبر است) شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق و بومی این واژه در زبان فارسی «کُرک» یا «پَت» است؛ یعنی همان الیاف ظریفی که برخلاف موی خشن و زبر، ساختاری بسیار لطیف و عایق دارد.
جمعبندی و توضیح کامل مرعز
واژه «مرعز» یک اصطلاح لغوی کهن و اصالتاً عربی است که به زبان فارسی راه یافته و در حوزه نساجی سنتی و دامداری کاربرد دارد. این کلمه به طور دقیق به کرکهای نرم، ریز و بسیار لطیفی اطلاق میشود که در ریشه و بن موهای زبر و بلند بز میروید. جداسازی این الیاف کار دشواری بوده و به همین دلیل پارچههای بافته شده از آن، بسیار گرانبها و مرغوب بودهاند.
در ادبیات کلاسیک و متون قدیمی، لباسهای بافته شده از مرعز به عنوان نمادی از رفاه، اشرافیت و لطافت شناخته میشدند، چرا که این الیاف برخلاف پشمهای معمولی، پوست را تحریک نمیکردند و سازگاری بالایی با بدن داشتند. در ساختار اصطلاحات عربی، این واژه دقیقاً در مقابل «شعر» (به معنای موی زبر بز) قرار میگیرد.