یعنی چه
این اصطلاح کنایه از کسی است که از یک موقعیت بحرانی، تله، خطای بزرگ یا مجازات قانونی به طرز معجزهآسا یا هوشمندانهای فرار کرده و دچار هیچگونه آسیب، تاوان یا تنبیهی نشده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت عامیانه به صورت «قَسَر دَر رَفته» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «قسر در رفته» به عنوان پاسخ برای طراحانی که به دنبال کنایه از فرار از خطر یا مجازات هستند، استفاده میشود و دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات فوق برای رساندن دقیق این مفهوم کنایی استفاده میشود.
به عربی
گرچه واژه «قسر» در عربی به معنی زور و اجبار است، اما ترکیب کنایی آن کاملاً ایرانی است و معادلهای فوق مفهوم آن را در عربی میرسانند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای بیان این حالت از این عبارات اصطلاحی و عامیانه استفاده میشود.
به فارسی
مترادفهای اصیل و جایگزینهای فارسی آن شامل عباراتی چون قسر جَسته، از مهلکه گریخته، تبرئه شده و فرار کرده از مسئولیت است.
جمعبندی و توضیح کامل قسر در رفته
اصطلاح کنایی و عامیانه «قسر در رفته» ریشه در فرهنگ دامداری سنتی ایران دارد. در لغتنامه دهخدا اشاره شده که «قِسِر» به معنای چارپای مادهای است که در فصل جفتگیری بارور نشده است؛ وقتی دام بدون بارداری از این دوره عبور میکرد، دامداران میگفتند «قسر در رفته» یعنی از سختیهای زایمان رها شده است. این عبارت بعدها به فرهنگ عامه مردم راه یافت و معنایی کنایی به خود گرفت.
امروزه این تعبیر برای اشاره به افرادی به کار میرود که توانستهاند از یک موقعیت خطرناک، مسئولیت سنگین، اشتباه فاحش یا مجازات قطعی، بدون پرداخت هیچگونه تاوان یا صدمهای فرار کنند. این واژه کاملاً ماهیت گفتاری و کنایی داشته و فاقد هرگونه کاربرد رسمی یا قرآنی است.