معنی
ژن قطعهای از مولکول دیانای (DNA) است که روی کروموزومها قرار دارد و اطلاعات لازم برای ساخت پروتئینها و انتقال صفات ارثی را در خود ذخیره میکند.
یعنی چه
در زبان ساده، ژنها شبیه به کدهای برنامهنویسی یا کتابچه راهنمای بدن هستند که مشخص میکنند رنگ چشم، گروه خونی یا سایر ویژگیهای ساختاری و عملکردی یک موجود زنده چگونه شکل بگیرد.
مترادف
در متون علمی و برگردانهای واژهسازی پارسی، گاهی از واژههای موروثه، زایه یا زاگ نیز استفاده شده است.
ریشه
این کلمه از واژه فرانسوی gène و آلمانی Gen وارد فارسی شده است. ریشه دورتر آن به واژه یونانی باستان (genos / genea) به معنی تولد، نسل و زایش برمیگردد که اولین بار در اوایل قرن بیستم توسط ویلهلم یوهانسن ابداع شد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به صورت علمی و عمومی برای اشاره به واحد وراثت به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی علمی، هر دو اصطلاح برای انتقالدهنده صفات ژنتیکی استفاده میشود.
به فارسی
از آنجا که ژن یک واژه علمی بینالمللی و مدرن است، در فارسی مستقیماً استفاده میشود؛ اما معادلهای سره و پیشنهادی آن شامل «عامل وراثت»، «موروثه» و «زاگ» است.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه لاتین Gene در تمام زبانهای دنیا به عنوان یک اصطلاح استاندارد زیستشناسی شناخته میشود که نماد مارپیچ دوگانه DNA (🧬) نشاندهنده آن در بستر بینالمللی است.
جمعبندی و توضیح کامل ژن
ژنها مولکولهای حیاتی درون سلولهای ما هستند که نقش دستورالعمل ساختاری بدن را ایفا میکنند. هر ویژگی ظاهری یا فیزیولوژیکی که از والدین خود به ارث میبریم، حاصل انتقال و بیان همین کدهای کوچک دیانای است که در طول نسلها جابهجا میشوند.
این واژه که ریشهای یونانی به معنای زایش دارد، یک اصطلاح علمی مدرن محسوب میشود که با پیشرفت زیستشناسی سلولی و مولکولی وارد زبان فارسی شده است. شناخت ژنها پایه و اساس علومی چون ژنتیک، پزشکی مدرن و زیستفناوری را تشکیل میدهد.