یعنی چه
این واژه به طور عمده در دو معنا به کار میرود: نخست در صنعت و مهندسی عمران برای توصیف ملات، سیمان یا گچی که فرآیند هیدراتاسیون و سفت شدن آن بسیار سریع رخ میدهد؛ دوم در معنای عامیانه و رفتاری برای اشاره به فردی که سریع تحت تأثیر قرار گرفته و دلخور یا خشمگین میشود. همچنین در ادبیات قدیمی به پرندگان شکاری که سریع صید را میگرفتند نیز اطلاق میشد.
تنزفط
تلفظ صحیح این واژه به صورت [زودگیر] (zūd-gīr) است که از دو بخش «زود» (صفت) و «گیر» (بن مضارع از گرفتن) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «سیمان سریع سختشونده» یا «فرد زودرنج»، کلمه ۶ حرفی «زودگیر» یا معادلهای آن مانند «تندگیر» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در کاربردهای مهندسی ساختمان از اصطلاحات Quick-setting استفاده میشود و در توصیف حالات روحی به معنای زودرنج، عبارت Easily offended به کار میرود.
به عربی
در زبان عربی برای مصالحی که فوراً قوام مییابند تعبیر «سریع التجمد» و برای افراد تحریکپذیر و رنجور تعبیر «سریع الغضب» یا «حساس» استفاده میشود.
به فارسی
واژههای جایگزین و هممعنی فارسی آن شامل تندگیر، سریعالعمل و سریعالسختشوندگی در فضای صنعتی، و کلمات زودرنج، حساس و کمطاقت در فضای تعاملات اجتماعی است.
جمعبندی و توضیح کامل زودگیر
واژه «زودگیر» یک کلمه مرکب اصیل فارسی است که از ترکیب صفت «زود» و بن مضارع «گیر» (از مصدر گرفتن) ساخته شده است. این کلمه در دو قلمرو کاملاً متفاوت کاربرد دارد؛ در مهندسی عمران و ساختمان، برای توصیف ویژگی انواع ملات، سیمان، گچ یا پودرهای آنیگیر به کار میرود که به سرعت فاز مایع را پشت سر گذاشته، سفت میشوند و شکل میگیرند.
در قلمرو رفتارشناسی و زبان عامیانه، این واژه به ویژگی اخلاقی افرادی اشاره دارد که رفتاری شبیه به «زودرنجی» دارند و با کوچکترین حرف یا کنشی، سریعاً خشمگین یا دلخور میشوند. ریشه این واژه کاملاً ایرانی بوده و در متون کهن نیز گاهی به معنای ابزار یا حیوان شکاری تیزپو که صید را زود میگیرد استفاده شده است.