یعنی چه
این عبارت عامیانه و اصطلاح رایج در زبان فارسی، صورت منفی از ترکیب «شگون داشتن» است. زمانی به کار میرود که بر اساس باورهای سنتی یا خرافات قدیمی، انجام کاری یا رخ دادن اتفاقی را نشانه پدید آمدن یک شر، بدبختی یا فال بد در آینده میدانند.
تلفظ
تلفظ این عبارت در گویش معیار و عامیانه به صورت «شُگون نَداره» است. واژه شگون در برخی گویشهای کهن یا محلی به صورت «شگوم» یا «شگن» نیز تلفظ میشده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «بدیمن است» یا «آمد ندارد»، خود عبارت «شگون نداره» یک پاسخ ۹ حرفی دقیق است. واژههای مترادف دیگر نظیر بدشگون، نحس و شوم نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم این اصطلاح در زبان انگلیسی از عباراتی استفاده میشود که به فال بد (bad omen) یا آوردن بدشانسی اشاره دارند.
به عربی
در زبان عربی مفهوم بدشگونی با واژههایی از ریشه نحس و شؤم بیان میشود. همچنین مفهوم فال بد زدن در فرهنگ عربی با اصطلاح «تطیر» شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق این عبارت در زبان فارسی رسمی و کتابی عبارتند از: بدشگون، نامبارک، بدیمن، شوم، نحس، و اصطلاح عامیانهٔ دیگر آن «آمد ندارد» است. در مقابل، واژههای خوشیمن، مبارک، فرخنده و میمون متضادهای آن به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل شگون نداره
عبارت عامیانه «شگون نداره» ریشه در باورهای سنتی، فولکلور و فرهنگ عامه ایرانی دارد. واژه اصلی این ترکیب یعنی «شگون» یا «شگوم» به زبان پارسی میانه (پهلوی) بازمیگردد که در اصل به معنای «فال نیک» یا «مرغوا» (فال خوب زدن) بوده است؛ اما در طول زمان، وقتی با فعل منفی ترکیب شده، تغییر معنایی داده و دلالت بر فال بد، نحسی و بدیمنی میکند.
این اصطلاح معمولاً زمانی استفاده میشود که افراد بر اساس خرافات قدیمی، انجام یک کار عادی (مانند باز و بسته کردن قیچی بدون بریدن چیزی، یا آواز خواندن کلاغ) را نشانهای از وقوع یک حادثه ناگوار در آینده تلقی میکنند. اگرچه در فرهنگ قرآنی و اسلامی این نوع باورها تحت عنوان «تطیر» (فال بد زدن) رد و محکوم شدهاند، اما این عبارت همچنان به عنوان یک اصطلاح پرکاربرد در ادبیات گفتاری مردم باقی مانده است.