یعنی چه
البصیر صفت مشبهه بر وزن فعیل از ریشه (ب-ص-ر) است. این واژه به معنای کسی است که بینایی همیشگی و مطلق دارد؛ یعنی خداوند همهچیزبین است و نه تنها بر ظواهر جهان، بلکه بر نیتها، امور پنهان و باطن اشیاء نیز اشراف و آگاهی کامل دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتحة بر روی همزه و سکون لام، فتحة روی باء و صاد مکسور به صورت [اَلْ بَ صِ یـر] است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ واژه «البصیر» دارای ۶ حرف است و معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «از نامهای خداوند» یا «بینای مطلق» میآید.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال مفهوم البصیر به عنوان صفت الهی از واژه All-Seeing استفاده میشود و در مفاهیم انسانی معادلهایی چون Discerning یا Insightful کاربرد دارد.
به عربی
واژه البصیر اصالتاً عربی است و در این زبان با کلماتی مانند المبصر، العالم و الخبیر همپوشانی معنایی نزدیکی دارد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل «بینا»، «دانا»، «روشنبین»، «آگاه به حقایق» و «ژرفنگر» است که در متون کهن و معاصر به کار رفتهاند.
در قرآن
این واژه ۴۲ بار در قرآن کریم به عنوان یکی از اسما و صفات الهی ذکر شده است. در این میان ۱۰ بار همراه با صفت «سمیع» (مانند سمیعٌ بصیر) و ۵ بار همراه با صفت «خبیر» آمده است؛ مانند آیه ۱۹ سوره ملک: «إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ بَصِيرٌ» که بر نظارت و اشراف دائمی خداوند بر همه موجودات دلالت دارد.
جمعبندی و توضیح کامل البصیر
واژه «البصیر» یکی از اسامی حسنای خداوند و ریشهدار در فرهنگ اسلامی است که از ماده (ب-ص-ر) مشتق شده است. این واژه در مرتبه الهی به معنای بینایی مطلق و شهود همهجانبه است؛ به طوری که هیچ عمل، نیت یا پدیدهای در سراسر هستی از دید و آگاهی او پنهان نمیماند. در قرآن کریم، این صفت مکرراً در کنار صفاتی چون «سمیع» و «خبیر» قرار گرفته تا یادآور نظارت همیشگی پروردگار بر آشکار و نهان جهان باشد.
در کاربرد انسانی و اخلاقی، ریشه این واژه به مفهوم «بصیرت» پیوند میخورد که به معنای بینش درونی، چشم دل و توانایی تشخیص حقیقت از امر باطل است. بنابراین، البصیر در فرهنگ عرفانی نماد اشراف کامل حق و دعوت انسان به بیداری باطنی و تقوای الهی در تمام لحظات زندگی است.