یعنی چه
در زبان فارسی، عبارت «پرت و دورافتاده» به مکان یا ناحیهای اطلاق میشود که فرسنگها از شهر، تمدن یا مراکز اصلی فاصله دارد، خلوت و کمجمعیت است و دسترسی به آن بهسختی صورت میگیرد. این اصطلاح در حالت مجازی و استعاری نیز کاربرد دارد و برای اشاره به شخص یا موضوعی که از جریان اصلی جامعه، حقیقت یک مسئله یا کانون توجهات بهدور مانده و مهجور شده است، استفاده میشود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «پَرت» (با فتح پ) و «دورافتاده» (با ضمه دال و فتح الف) تشکیل شده است که با واو عطف به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، اگر برای نشانهٔ پرت و دورافتاده به دنبال یک عبارت طویل ۱۳ حرفی باشید، خود این ترکیب پاسخ اصلی است. همچنین بسته به تعداد حروف درخواستی، طراحان جدول معمولاً از کلماتی چون «بعید»، «منزوی»، «دنج» یا «مهجور» به عنوان پاسخهای جایگزین استفاده میکنند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگان متعددی برای رساندن این مفهوم وجود دارند؛ کلمه Remote رایجترین اصطلاح برای نقاط جغرافیایی بسیار دور است و Out-of-the-way دقیقاً معادل کنایی خارج از مسیر بودن را بازگو میکند.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف این جغرافیا از صفاتی مانند «نائیة» (منطقه منزوی و دور) یا «مکان قاصی» استفاده میشود که بیانگر فاصله شدید از مرکز آبادی است.
به ترکی
در ترکی استانبولی، اصطلاح ücra دقیقاً حس یک گوشهٔ دورافتاده و پرت را تداعی میکند و کلمه sapa برای مسیرها یا مکانهایی که در مسیر رفتوآمد عمومی نیستند به کار میرود.
به فارسی
این عبارت ترکیبی و تأکیدی در زبان فارسی با واژگانی همچون دوردست، منزوی، بعید، متروک، خلوت و گوشهگیر هممعنی است. در اصطلاحات عامیانه و محاورهای امروزی، مردم برای توصیف چنین مناطقی از عبارت کنایی «وسط ناکجاآباد» نیز استفاده میکنند. در مقابل، مفاهیمی چون نزدیک، مرکزی، آباد، پررفتوآمد و شاهراه در نقطه متضاد آن قرار دارند.
جمعبندی و توضیح کامل پرت و دور افتاده
عبارت «پرت و دورافتاده» یک ترکیب وصفی و عطفی تأکیدی در زبان فارسی است. واژهٔ «پرت» در تداول عامه به معنای خارج از مسیر، سو و جهت دور است که ریشه در مفهوم پرتاب شدن دارد؛ کلمهٔ «دورافتاده» نیز صفت مفعولی مرکب است. همراه شدن این دو کلمه با یکدیگر شدت دوری، انزوا و جدایی یک مکان را از هیاهو و دسترسیهای شهری نشان میدهد.
این اصطلاح در ابعاد فرهنگی و ادبی، نمادی از تنهایی، غربت، طبیعت بکر، یا حتی فضای مناسب برای مراقبه و سلوک (مانند غارها و بیابانها) تلقی میشود. جالب اینجاست که در قرآن کریم نیز اگرچه عین این عبارت فارسی وجود ندارد، اما مفاهیم معادل صریحی مانند «مَکَانًا قَصِیًّا» (مکان دوردست و خلوت در داستان حضرت مریم) یا «فِی فَجٍّ عَمِیقٍ» (راههای دور و دراز) برای تصویرسازی این حالت جغرافیا به کار رفته است.
در نهایت، کاربرد مجازی این واژه را نباید نادیده گرفت. در مکالمات روزمره، وقتی کسی از موضوع بحث یا حقیقت یک جریان بیخبر است یا خطایی فاحش در تحلیل خود دارد، او را فردی «پرت» یا «از مرحله پرت» مینامند که نشان میدهد مفهوم دوری جغرافیایی چگونه به دوری ذهنی و معرفتی نیز تعمیم یافته است.