یعنی چه
تبرض یک واژهٔ کلاسیک و مصدر عربی است که به رفتارهایی مثل برداشتن یا نوشیدن مایعات به مقدار بسیار کم و تدریجی، یا گذران زندگی با معیشت اندک و همراه با سختی اشاره دارد.
تلفظ
این کلمه به صورت تَبَررُض تلفظ میشود که در آن حرف ر دارای تشدید و ضمه است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان معادل برای طراری یا کمکم گرفتن چیزی و همچنین قناعت در معیشت خواسته میشود.
به انگلیسی
با توجه به بافت متن، عبارات فوق دقیقترین معادلهای انگلیسی برای انتقال مفاهیم مختلف این واژه هستند.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در زبان عربی معیار برای مفاهیمی چون مکیدن تدریجی یا بسنده کردن به مال کم به کار میرود.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل، نزدیکترین برگردانها برای این واژه شامل عباراتی نظیر اندکگیری، کمبرگرفتن و گذرانِ سختِ زندگی با روزی کم هستند.
در قرآن
واژه تبرض به صورت مستقیم در قرآن کریم مستعمل نیست، اما در احادیث نبوی به صورت «ماء قلیل یتبرضه الناس» (آب اندکی که مردم کمکم آن را برمیداشتند) دیده میشود. همچنین نباید آن را با واژه «برص» (بیماری پیسی) که در قرآن آمده اشتباه گرفت.
جمعبندی و توضیح کامل تبرض
واژه تبرض یک مصدر عربی از ریشه «ب ر ض» است که وارد ادبیات لغوی فارسی شده و به معنای برداشتن یا مصرف کردن چیزی به مقدار بسیار کم و به صورت تدریجی است. این کلمه در متون کهن لغوی نظیر دهخدا و منتهیالارب به رفتارهایی مانند مکیدن قطرهقطره آب یا دریافت قطعهقطعه و اقساطی مال اشاره دارد.
علاوه بر این، بار معنایی دیگر تبرض به حوزه معیشت مربوط میشود؛ یعنی زمانی که شخص با قناعت فراوان و به سختی با روزی ناچیز روزگار میگذراند. در بعد طبیعی نیز این ریشه به اولین نشانههای روییدن گیاه و سبزی اندک در زمین اشاره دارد که نشاندهنده مفهوم آغاز و کمیابی است.