یعنی چه
«اعشی کبیر» (یا اعشای اکبر) اسم خاص برای یکی از مشهورترین و برترین شاعران عرب در دوران جاهلیت به نام «میمون بن قیس» (متوفی حدود سال ۷ هجری) است. واژه اعشی در لغت به معنی شبکور یا کسی است که دید ضعیفی دارد و این شاعر به دلیل نابینایی یا کمبینایی به این لقب خوانده میشد. به دلیل جایگاه رفیع و عظمت اشعارش در مقایسه با سایر شاعرانی که لقب اعشی داشتند، به او «اعشی کبیر» میگفتند. او را به خاطر سرودن اشعار آهنگین، «صنّاجة العرب» (نوازنده چنگ عرب) نیز مینامیدند.
تلفظ
عبارت «اعشی کبیر» در زبان فارسی به صورت [اَعْـشا یِ کَـبـیر] تلفظ میشود. واژه اول با سکون عین و الف مقصوره در پایان خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی نظیر «شاعر بزرگ جاهلی»، «اعشای اکبر» یا «شاعر ملقب به صناجة العرب»، عبارت «اعشی کبیر» به عنوان یک پاسخ دقیق ۸ حرفی کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و دانشنامههای بینالمللی، برای اشاره به این شخصیت ادبی از نگارش لاتین نام او به صورت Al-A'sha یا برای تمایز دقیقتر از Al-A'sha al-Kabir استفاده میشود.
به فارسی
از نظر لغوی و تحتاللفظی، ترجمه این ترکیب در زبان فارسی «اعشای بزرگ» یا «شبکور بزرگ» میشود؛ اما از آنجا که یک اسم خاص (عَلَم) تاریخی است، در زبان فارسی نیز دقیقاً به همین صورتِ «اعشی کبیر» یا «اعشای اکبر» شناخته و به کار برده میشود.
در قرآن
ترکیب «اعشی کبیر» یا لقب این شاعر در متن قرآن کریم وجود ندارد. واژه کبیر به عنوان صفت الهی بارها در قرآن ذکر شده و مفهوم اعشی (نابینایی) نیز به صورت استعاری (مانند اعمی) برای گمراهان آمده است، اما این نام خاص ارتباط مستقیمی با آیات قرآن ندارد. در تاریخ نقل شده که او در اواخر عمر قصیدهای در مدح پیامبر اسلام (ص) سرود تا مسلمان شود، ولی با فریب ابوسفیان موفق به دیدار پیامبر نشد و در راه بازگشت درگذشت.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک عربی و فارسی (مانند اشعار خاقانی و منوچهری)، اعشی کبیر نماد «شاعری حرفهای، فصیح و مداحی طربانگیز» است که برای کسب مال سفر میکرد. او همچنین در متون مذهبی و تاریخی به عنوان نمادی از «محرومیت از توفیق» شناخته میشود، چرا که در آستانه اسلام آوردن و دیدار با پیامبر اکرم (ص)، به خاطر مادیات دنیا از این سعادت بازماند.
جمعبندی و توضیح کامل اعشی کبیر
«اعشی کبیر» یا اعشای اکبر، لقب میمون بن قیس، یکی از ستونهای شعر جاهلی عرب است. دلیل این نامگذاری، بیماری شبکوری یا کمبینایی او بود که در زبان عربی به آن «اعشی» میگویند؛ و از آنجا که چندین شاعر دیگر نیز به این لقب معروف بودند، او را به دلیل عظمت، فصاحت و جایگاه بیبدیلش در شعر، «کبیر» یا «اکبر» نامیدند تا کاملاً متمایز شود.
این شاعر بلندآوازه در ادبیات فارسی نیز کاملاً شناختهشده است و شاعران بزرگی چون خاقانی، انوری و منوچهری در قصاید خود به فصاحت و مهارت او اشاره کردهاند. او به دلیل آهنگین بودن اشعارش به «صنّاجة العرب» (نوازنده چنگ عرب) نیز مشهور بود و زندگی او آمیزهای از هنر، سفر برای مداحی و ثروتاندوزی بود.
از نظر تاریخی، داستان معروفی درباره او وجود دارد؛ وی در اواخر عمر قصیدهای بلند در مدح پیامبر اسلام (ص) سرود و به قصد مسلمان شدن راهی مدینه شد. اما در میانه راه، ابوسفیان با خدعه و بخشیدن صد شتر، او را از ادامه مسیر منصرف کرد و اعشی در راه بازگشت به دیار خود از شتر سقوط کرد و درگذشت. به همین دلیل، او در متون به نمادی از محرومیت از هدایت در آخرین لحظات زندگی نیز تبدیل شده است.