یعنی چه
ابن جزار در لغت از ترکیب دو واژه عربی «ابن» (فرزند) و «جزار» (قصاب، ذبحکننده) ساخته شده و به معنای «پسرِ قصاب» است. اما در کاربرد شاخص تاریخی، این عبارت اسم خاص (عَلَم) برای «ابوجعفر احمد بن ابراهیم بن ابیخالد قیروانی»، پزشک، فیلسوف و مورخ نامدار جهان اسلام در قرن چهارم هجری قمری (اهل تونس فعلی) است که او را پایهگذار طب کودکان در تاریخ پزشکی میدانند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «اِبنِ جَزّار» است. واژه جزار دارای تشدید بر روی حرف «ز» میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای سؤالاتی نظیر «پزشک مسلمان قرن چهارم»، «نویسنده کتاب زاد المسافر» یا «نخستین متخصص طب کودکان در جهان اسلام» کاربرد دارد و دقیقاً ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون علمی و تاریخپزشکی زبان انگلیسی، نام این دانشمند به صورت Ibn al-Jazzar نگاشته میشود و در ترجمههای کهن لاتین از آثارش، با نام Algizar شناخته شده است.
به عربی
در زبان عربی این اسم خاص به صورت «ابن الجزار» یا «ابوجعفر احمد بن ابراهیم ابن الجزار القیروانی» نوشته میشود.
به فارسی
در زبان فارسی این واژه عیناً به عنوان یک اسم خاص تاریخی برای اشاره به آن طبیب بزرگ به کار میرود و معادل تحتاللفظی آن «فرزند قصاب» است.
جمعبندی و توضیح کامل ابن جزار
عبارت «ابن جزار» در وهله اول یک ترکیب اضافه عربی به معنای «پسر قصاب» است که از ریشه لغوی «ج-ز-ر» به معنی بریدن و ذبح کردن مشتق شده است. با این حال، اهمیت این واژه در زبان فارسی و دانشنامهها به دلیل شهرت تاریخی «ابوجعفر احمد بن ابراهیم قیروانی» معروف به ابن جزار است؛ دانشمند و طبیب برجسته قرن چهارم هجری که در شمال افریقا (تونس) میزیست.
این دانشمند بزرگ را نخستین پزشک متخصص طب کودکان و پیشگام در طب پیشگیرانه برای مسافران میدانند که کتاب معروف «زاد المسافر و قوت الحاضر» را به رشته تحریر درآورد. آثار او بعداً به زبان لاتین ترجمه شد و تحت نام «الگیزار» (Algizar) تأثیر شگرفی بر پزشکی قرون وسطای اروپا گذاشت. او در تاریخ علم به عنوان نماد پزشکی فقرا نیز شناخته میشود، چرا که همواره داروهای رایگان در اختیار نیازمندان قرار میداد.