یعنی چه
«ذات المنار» در لغت یک ترکیب عربی به معنای «دارای مناره»، «صاحب چراغ» یا «دارندهٔ برج نور و نشانهٔ راه» است. از نظر تاریخی و جغرافیایی، این عبارت اسم خاص برای موضع و منطقهای در آغاز سرزمین شام از سمت حجاز است که در صدر اسلام، ابوعبیده جراح هنگام حرکت به سمت شام در آنجا منزل گزید. این ترکیب را نباید با لقب «ذوالمنار» (پادشاه یمن) اشتباه گرفت.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب عربی به صورت «ذاتُ المَنار» (Zāt al-Manār) است که در آن حرف «ذ» با فتحه، «ت» با ضمه به «ل» متصل میشود و «م» در کلمه منار دارای فتحه است.
در جدول
در مسابقات و پیشبینیهای جدولی، پاسخ به راهنمای «منطقهای در آغاز سرزمین شام» یا لغت عربی به معنی «دارای نشانه راه»، عبارت «ذات المنار» با تعداد ۹ حرف (با احتساب الف و لام) است.
به انگلیسی
برای نام خاص جغرافیایی از نگارش لاتین آن استفاده میشود و برای ترجمه تحتاللفظی مفهوم، عباراتی که نشاندهنده دارنده برج نور یا فانوس هستند به کار میروند.
به عربی
این ترکیب خود ریشه در زبان عربی دارد و از ترکیب «ذات» (مؤنث ذو به معنی صاحب) و «المنار» (محل نور یا نشانه) ساخته شده است.
به فارسی
در برگردان روان فارسی، این ترکیب را میتوان به صورت «دارای مناره»، «صاحب فانوس» یا «نشانه دار» ترجمه کرد، هرچند به عنوان نام مکان، خودِ عبارت استفاده میشود.
در قرآن
عبارت ترکیبی «ذات المنار» در قرآن کریم وجود ندارد. واژه «ذات» به صورت مستقل در ترکیبهای دیگر مانند «ذات قرار» آمده و مفهوم «نور» نیز بارها تکرار شده است، اما واژه منار یا این ترکیب خاص در لغت قرآن نیست.
جمعبندی و توضیح کامل ذات المنار
عبارت «ذات المنار» ترکیبی عربی است که از دو واژه «ذات» (به معنی صاحب و دارنده) و «المنار» (به معنی مناره، چراغپایه یا برج راهنما از ریشه ن-و-ر) تشکیل شده است. این عبارت در لغت به معنای موجودیت یا مکانی است که دارای نور، چراغ یا نشانهای برای هدایت مسافران باشد.
در کاربرد دایرةالمعارفی و لغتنامههای معتبری چون دهخدا، ذات المنار به عنوان یک اسم خاص (نام موضع) شناخته میشود. این مکان منطقهای جغرافیایی در ابتدای سرزمین شام از سمت حجاز است که در تاریخ اسلام به عنوان محل منزلواره سپاهیان یاد شده و نباید آن را با لقب پادشاهان یمن (ذوالمنار) اشتباه گرفت.
از نظر ساختاری، این ترکیب در جدولهای کلمات متقاطع یک پاسخ ۹ حرفی به شمار میرود. گرچه ریشههای لغوی آن به مفاهیمی مثل روشنایی و هدایت پیوند خورده و در ادبیات عرفانی میتواند نماد راهنمای معنوی باشد، اما در متون کلاسیک بیشتر وجهه جغرافیایی و تاریخی دارد.