یعنی چه
این اصطلاح یک عنوان علمی و طبقهبندیشده در مطالعات دینپژوهی و مردمشناسی است که به یک دین واحد اشاره ندارد، بلکه مجموعهای از باورها، اسطورهها و جهانبینیهای بسیار متنوعِ اقوام و قبایل اصیل ساکن در آمریکای جنوبی (مانند اینکاها، ماپوچه و یانومامی) را در بر میگیرد. این نظامهای عقیدتی معمولاً بر پایه روحباوری (انیمیسم)، شمنباوری، احترام شدید به عناصر طبیعت مانند کوه و جنگل، و ارتباط با نیاکان استوار هستند و به صورت شفاهی و آیینی نسل به نسل منتقل شدهاند.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت «دین هایْ بو میِ آ مِ ری کایِ جَ نو بی» (dīn-hā-ye būmī-ye āmerīkā-ye janūbī) است که از پنج واژه مجزا تشکیل شده است.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً خودِ «دین های بومی امریکای جنوبی» با ۲۲ حرف (با احتساب فاصلهها) است. همچنین بسته به طراح جدول، ممکن است عبارات کوتاهتری مثل ادیان بومی نیز مد نظر باشد.
به انگلیسی
در متون تخصصی و آکادمیک غربی برای اشاره به این ساختار عقیدتی از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به فارسی
معادل و برگردان روان این عبارت ترکیبی در زبان فارسی، «ادیان سنتی بومیان آمریکای جنوبی» یا «آیینهای اساطیری پیشاکلمبی قاره آمریکا» است.
نماد چیست
از آنجا که این مفهوم به یک دین واحد اشاره نمیکند، نماد یگانه و مشترکی برای آن وجود ندارد؛ اما آیینهای این منطقه نمادهای معروفی دارند. از برجستهترین آنها میتوان به «چاکانا» (Chakana) یا همان چلیپای سه پله اینکاها، شکل نمادین «پاچاماما» (مادرِ زمین) به عنوان الهه باروری و طبیعت، و پرنده «کندور» (کرکس بزرگ آند) که پیامآور دنیای آسمانها و قلمرو معنوی است، اشاره کرد.
جمعبندی و توضیح کامل دین های بومی امریکای جنوبی
عبارت «دینهای بومی آمریکای جنوبی» یک اصطلاح علمی و توصیفی در دایرهالمعارفهای دینشناسی است که برای معرفی نظامهای معنوی، اساطیری و مناسکیِ پیش از ورود اروپاییان به این قاره به کار میرود. این باورها به دلیل پراکندگی جغرافیایی قبایل از آمازون تا رشتهکوههای آند، تنوع ساختاری بسیار بالایی دارند و یک دین سازمانیافته با کتاب یا پیامبر واحد نیستند.
وجه مشترک غریب به اتفاق این آیینها، پیوند عمیق و ناگسستنی با ساختار طبیعت است؛ به طوری که عناصر طبیعی مانند خورشید، زمین (پاچاماما)، کوهستانها و حیواناتی نظیر جگوار و مار دارای قدرتهای ماوراءطبیعی و ارواح نگهبان فرض میشوند. شمنها یا واسطههای روحی در این جوامع، نقش کلیدی را در هدایت مناسک، درمان بیماریها و حفظ تعادل میان جهان مادی و معنوی ایفا میکنند.