یعنی چه
عبارتی عامیانه و آوایی (نامآوا) است که برای شبیهسازی صدای خروس به کار میرود. این ترکیب معمولاً در ادبیات کودک، بازیها یا گفتگوهای محاورهای برای اشاره به بانگ خروس و کنایه از سحرخیزی و آغاز صبح استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ این عبارت در زبان فارسی به صورت «قوُقوُلی خُروُس» (ququli-ye xorus) است که بخش اول آن بر پایه اسم صوت و بخش دوم با ضمه روی خ و ر خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان حکایت صدای خروس یا اصوات پرندگان با ۱۰ حرف، دقیقاً عبارت «قوقولی خروس» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای شبیهسازی آوایی صدای خروس از عبارت Cock-a-doodle-doo استفاده میشود، در حالی که به خود این پرنده Rooster یا Cock میگویند.
به عربی
در عربی فصیح به آواز و بانگ خروس «صیاح الدیک» میگویند و خود کلمه خروس نیز «الدیک» ترجمه میشود. اصوات مشابهی مثل کوکو نیز در برخی گویشها برای شبیهسازی صدا کاربرد دارد.
به فارسی
معادلهای دقیقتر و رسمیتر این عبارت در زبان فارسی شامل «بانگ خروس»، «خروش خروس»، «قوقولیقوقو» و واژه ادبی «خروسخوان» (به معنای سپیدهدم) است.
نماد چیست
در فرهنگ و اساطیر ایرانی، این صدا نماد سروش (پیک بیداری)، روشنایی، آغاز کار و تلاش و نگهبانی در برابر تاریکی است. در داستانهای کودکانه نیز همواره نشانه فرا رسیدن صبح و بیدار شدن اهل خانه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قوقولی خروس
عبارت «قوقولی خروس» یک ترکیب عامیانه و آوایی (Onomatopoeia) در زبان فارسی است که از ادغام اسم صوتِ «قوقولی قوقو» و واژهٔ اصیل «خروس» شکل گرفته است. بخش دوم این عبارت یعنی خروس، ریشه در واژه اوستایی xraos به معنای خروشیدن و آواز بلند دارد. این اصطلاح فاقد کاربرد یا ریشه صرفی پیچیده و مذهبی است و در متن قرآن نیامده است، اما در روایات اسلامی و باورهای باستانی ایران، پرندهٔ صادرکننده این صدا همواره به عنوان پیامآور نور و بیداری ستایش شده است.
این واژه ده حرفی در ادبیات داستانی کودکان و بازیهای زبانی کاربرد فراوانی دارد و در حقیقت بازنماییِ مستقیمِ اصوات طبیعت در زبان گفتاری انسان است. تقریباً در تمامی زبانهای جهان، معادلهای آوایی مشابهی (مانند Cock-a-doodle-doo در انگلیسی یا صیاح الدیک در عربی) برای آن وجود دارد که همگی به یک پدیده طبیعی یعنی بانگ صبحگاهی این پرنده اشاره میکنند.