یعنی چه
مصوت یا واکهٔ نیمبسته (Close-mid vowel) اصطلاحی در آواشناسی و زبانشناسی مدرن است. این اصطلاح به صداهایی اشاره دارد که در زمان ادا کردن آنها، دهان کمی بازتر از مصوتهای بسته (مانند «ای» /i/) و بستهتر از مصوتهای باز (مانند «آ» /ɒ/) است. در زبان فارسی معیار امروزی، دو واج «اِ» (/e/ مثل «دل») و «اُ» (/o/ مثل «گل») به عنوان مصوتهای نیمبسته شناخته میشوند.
تلفظ
ترکیب توصیفی «مصوتِ نیمبسته» در زبان فارسی با کسرهٔ اضافه بین دو واژه خوانده میشود. واژهٔ مصوت به صورت [مُ صَ وْ وَت] و نیمبسته به صورت [نیم بَس تِه] تلفظ میگردد.
در جدول
در طراحهای جداول کلمات متقاطع، در صورت پرسش از این اصطلاح آواشناسی، خودِ عبارت «مصوت نیم بسته» (بدون احتساب فاصله دارای ۱۱ حرف) یا معادل دقیقتر آن یعنی «واکه نیم بسته» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در متون زبانشناسی بینالمللی و انگلیسی، برای توصیف این دسته از آواها از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
در منابع زبانشناسی و آواشناسی معاصر عربی، برای معادلسازی این مفهوم علمی از این عبارات استفاده شده است.
به فارسی
در زبانشناسی مدرن ایران، واژهٔ سره و مصوب «واکه» جایگزین واژهٔ عربی «مصوت» شده است؛ از این رو اصطلاح استاندارد و دقیق علمی آن «واکهٔ نیمبسته» یا «واکهٔ میانبسته» میباشد.
نماد چیست
در جدول الفبای آوانگاری بینالمللی (IPA)، بسته به موقعیت پیشین یا پسین بودن زبان در دهان، نمادهای اصلی این آواها شامل /e/ (مصوت نیمبسته پیشین ناگسترده مانند «اِ») و /o/ (مصوت نیمبسته پسین گرد مانند «اُ») میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مصوت نیم بسته
اصطلاح «مصوت نیمبسته» که در زبانشناسی مدرن و استاندارد امروزی بیشتر با نام «واکهٔ نیمبسته» شناخته میشود، به دستهای از صداهای صدادار در آواشناسی اشاره دارد. موقعیت زبان در دهان هنگام ادای این مصوتها، دقیقاً در حد فاصل میان حالت کاملاً بسته (بالاترین حد زبان نزدیک به سقف دهان) و حالت نیمباز قرار میگیرد.
در زبان فارسی معیار، نمونههای بارز و روزمرهٔ این آواها، صداهای «اِ» (/e/) در کلماتی مانند «دل» و «اُ» (/o/) در کلماتی مانند «گل» هستند. اگرچه این اصطلاحات ساختاری مدرن دارند و در علوم قرآنی و تجوید سنتی عیناً به کار نرفتهاند، اما پدیدههای آوایی مشابهی مانند «اماله» در قرائت قرآنی (مانند تلفظ مجریٰها) کاملاً با تولید مصوت نیمبسته /e/ انطباق دارد.