یعنی چه
شهر فسطاط نخستین پایتخت مصر پس از فتح آن توسط مسلمانان به دست عمرو عاص است. واژه فسطاط در لغت به معنای خیمه، چادر بزرگ، سراپرده یا اردوگاه نظامی است. این شهر پس از بنا شدن، به مرکز اداری و تمدنی اسلام در شمال آفریقا تبدیل شد و امروزه بخشی از بافت تاریخی قاهره قدیم محسوب میشود.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی و عربی به صورت فُسْطاط (با ضمه روی حرف ف و سکون حرف سین) تلفظ میشود.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی و اسناد بینالمللی تاریخی، این شهر را با نگارش Fustat یا Al-Fustat میشناسند.
به عربی
در زبان عربی این نام همراه با الف و لام تعریف به صورت «الفسطاط» به کار میرود.
به فارسی
معادل واژگانی آن در زبان فارسی خیمه بزرگ، سراپرده یا اردوگاه است و در متون تاریخی به عنوان «شهر فسطاط» یا «فسطاط مصر» یاد شده است.
در قرآن
واژه فسطاط در متن آیات قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما در احادیث نبوی و علوم قرآنی، به دلیل عظمت، جامعیت و فراوانی احکام موجود در سوره بقره، به این سوره «فسطاط القرآن» (خیمه و سراپرده قرآن) میگویند.
نماد چیست
شهر فسطاط نماد پیدایش و شکلگیری تمدن و حکومت اسلامی در مصر و شمال آفریقا، گذار از زندگی نظامی و اردوگاهی به شهرنشینی، و همچنین بر اساس روایات تاریخی (مانند داستان آشیانه کبوتر بر خیمه عمرو عاص) نماد سادگی و برکت اولیه است.
جمعبندی و توضیح کامل شهر فسطاط
شهر فسطاط نقطهعطف مهمی در جغرافیا و تاریخ جهان اسلام به شمار میرود. این شهر که در اصل به عنوان یک اردوگاه نظامی و خیمهگاه توسط سپاهیان اسلام در مصر پایهگذاری شد، ریشهای واژهشناختی در زبانهای لاتین و یونانی دارد که از طریق معرب شدن وارد زبان عربی گردید. فسطاط خیلی زود از یک پادگان موقت به شهری پر رونق و نخستین پایتخت اسلامی دیار مصر تبدیل شد.
این شهر تاریخی امروزه در دل قاهره قدیم جا خوش کرده و آثار باستانی ارزشمندی نظیر مسجد عمرو عاص را در خود نگاه داشته است. فسطاط افزون بر اهمیت جغرافیایی، در فرهنگ اسلامی و احادیث نیز جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که تعبیر «فسطاط القرآن» برای توصیف سوره مبارکه بقره، نشاندهنده استواری، جامعیت و پناهگاه بودن این سوره بزرگ است.