یعنی چه
این عبارت ترکیبی در زبان فارسی معاصر و فرهنگهای لغت برای توصیف نگرشها، رفتارها یا مقرراتی به کار میرود که بر پایه تبعیض علیه سالمندان (Ageism) یا پیرهراسی شکل گرفته است. در معنای لغوی نیز به فرد یا جریانی اشاره دارد که با آرا، اندیشه یا وجودِ سالخوردگان و بزرگان مخالفت و ناسازگاری میکند.
تلفظ
تلفظ واژهبهواژه این ترکیب به صورت مُخالِف (Mokhālef) +ِ (کسره اضافه) + پیران (Pirān) است.
در جدول
در سؤالات جدول، پاسخ دقیق برای این عبارت ۱۰ حرفی خودِ «مخالف پیران» است. همچنین کلماتی نظیر پیرستیز یا سنگرا نیز ممکن است به عنوان پاسخ مد نظر باشند.
به انگلیسی
در متون تخصصی مدرن، روانشناسی و جامعهشناسی، این اصطلاح دقیقاً معادل سنگرایی منفی یا تبعیض بر اساس سن ترجمه میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم اصطلاحی از عبارات مربوط به تبعیض سنی یا مخالفت با شیوخ و سالخوردگان استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، واژه یاشچیلیق به عنوان معادل مستقیم تبعیض سنی و مخالفت با پیران کاربرد دارد.
به فارسی
برگردانهای روان و یکپارچه این ترکیب در زبان فارسی شامل واژگانی چون پیرستیز، سالمندستیز و دگراندیش در برابر بزرگان است.
جمعبندی و توضیح کامل مخالف پیران
عبارت «مخالف پیران» یک واژهٔ واحد، کهن یا اصیل در لغتنامههای سنتی فارسی نیست، بلکه یک ترکیب وصفی و توصیفی معاصر است. این اصطلاح بیشتر در فرهنگهای لغت مدرن به عنوان معادل یا تعریفی برای مفهوم جهانی Ageism (سالمندستیزی و تبعیض سنی) به کار میرود و در ادبیات آموزشی نیز گاهی در تمرینات تضاد معنایی کلمات دیده میشود.
از نظر ریشهشناسی، واژه اول آن یعنی «مخالف» ریشه عربی داشته و از ماده (خ-ل-ف) به معنی ضد و معارض است و واژه دوم یعنی «پیران» ریشه اصیل فارسی کهن دارد که با علامت جمع «ان» همراه شده است. این ترکیب در معنای عام خود نشاندهنده جریان یا رفتاری است که خرد، تجربه و جایگاه نسل گذشته و سالخوردگان را برنمیتابد.
اگرچه این ترکیب به صورت مستقیم در متون کهن یا آیات قرآن مجید عیناً ذکر نشده، اما مفهوم معکوس آن یعنی تکریم سالمندان و دوری از هرگونه بیاحترامی یا مخالفت با پیران و والدین سالخورده، از آموزههای بسیار مهم و موکد اخلاقی و دینی به شمار میرود.