یعنی چه
فاسد شدنی به ویژگی کالاها، مواد زیستی یا خوراکیهایی (مانند لبنیات، گوشت و میوه) اشاره دارد که در صورت عدم نگهداری در شرایط مناسب (مثل دمای پایین)، بهسرعت کیفیت خود را از دست داده و تباه میشوند. این اصطلاح یک صفت مشتق-مرکب است که از صفت فاعلی عربی «فاسد» و صفت لیاقت فارسی «شدنی» ترکیب شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «فاسِد شُدَنی» [fāsed-šodani] است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «خرابشدنی یا فاسدشدنی»، بسته به تعداد حروف تعیینشده میتوان از گزینههایی چون فاسدشدنی، فسادپذیر یا تباهشدنی استفاده کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی و مراجع بینالمللیِ حملونقل و تجارت، برای کالاهای زودفرسا و خرابشدنی از واژه Perishable استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این مفهوم، عبارات «قابل للتلف» یا «سریع التلف» به کار میروند که دقیقاً معنای آمادگی برای خرابی و تباهی را میرسانند.
در قرآن
خود ترکیب فارسی «فاسد شدنی» در متن قرآن کریم وجود ندارد، اما ریشه عربی آن (ف-س-د) و مشتقاتش مانند فساد، مفسدون و یفسدون بیش از ۵۰ بار در آیات قرآن به کار رفتهاند (مانند آیه ۴۱ سوره روم: ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ). همچنین در قرآن برای توصیف نعمات بهشتی که هرگز خراب و دگرگون نمیشوند، از واژه ضد آن یعنی «غَیْرِ آسِنٍ» (مانند نهرهایی از آب صاف و تغییرناپذیر در آیه ۱۵ سوره محمد) استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل فاسد شدنی
واژه «فاسد شدنی» ترکیبی از صفت فاعلی عربی (فاسد) و صفت لیاقت فارسی (شدنی) است که به هر ماده یا کالای آسیبپذیر در برابر عوامل محیطی اشاره دارد. این اصطلاح به طور عمده در صنایع غذایی، دارویی و لجستیک کاربرد دارد و نشاندهنده موادی است که در صورت عدم رعایت زنجیره سرد یا شرایط استاندارد، بهسرعت ساختار طبیعی خود را از دست داده و غیرقابل مصرف میشوند.
از نظر مفهومی و ادبی، این کلمه در ساختارهای استعاری نمادی از زوالپذیری، ناپایداری مادی و گذرا بودن دنیاست. در اصطلاحات گمرکی و حملونقل بینالمللی نیز پروتکلهای ویژهای برای این دسته از کالاها تعریف میشود تا از ضایع شدن آنها جلوگیری شود.