یعنی چه
حج اکبر در اصطلاح فقهی و اسلامی به مناسک حج واجب (مانند حج تمتع) گفته میشود که در ایام خاص ماه ذیالحجه انجام میگیرد. این نامگذاری برای تمایز آن از عمره مفرده است که به آن حج اصغر میگویند. همچنین در برخی منابع لغوی و باورهای عامیانه، به حجی که روز عید قربان یا عرفه آن با روز جمعه مصادف شود نیز حج اکبر اطلاق شده است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی و عربی به صورت «حَجِّ اَکبَر» تلفظ میشود؛ حَجّ با فتح اول و تشدید جیم، و اَکبَر با فتح همزه و سکون کاف.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ عبارت حج بزرگ یا حج واجب، «حج اکبر» است که از ۶ حرف تشکیل میشود.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و ترجمههای اسلامی، برای اشاره به این مفهوم از اصطلاح Greater Pilgrimage (زیارت بزرگتر) یا همان نگارش لاتین اصطلاح عربی استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان عربی دارد و به صورت ترکیب وصفی «الحجّ الأکبر» به معنی حج بزرگتر به کار میرود.
در قرآن
عبارت «یوم الحج الأکبر» یکبار در آیه ۳ سوره مبارکه توبه به کار رفته است. مفسران شیعه و اهلسنت بر اساس روایات معتبر معتقدند منظور از روز حج اکبر، همان روز دهم ذیالحجه (عید قربان) است؛ زیرا در این روز باشکوهترین و اصلیترین مناسک حج با حضور همه زائران در منا شکل میگیرد.
نماد چیست
حج اکبر در فرهنگ اسلامی تجلیبخش جهاد اکبر و مبارزه با نفس است. این آیین با شکوه نمادی از توحید خالصانه، برائت از مشرکان و شیاطین، و تجسم عینی وحدت، برابری و تسلیم مطلق در برابر پروردگار میان مسلمانان جهان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل حج اکبر
عبارت «حج اکبر» یک اصطلاح فقهی، قرآنی و لغوی با پیشینهای کهن است. در تعریف اصلی و فقهی، حج اکبر به کلِ مناسک حج واجب که در ماه ذیالحجه انجام میشود اشاره دارد و در مقابلِ عمره مفرده قرار میگیرد که از آن با عنوان حج اصغر یاد میشود. این تمایز نشاندهنده عظمت و جامعیت اعمال حج واجب نسبت به عمره است.
علاوه بر این، تعبیر «یوم الحج الأکبر» در قرآن کریم (سوره توبه) ذکر شده که طبق نظر اکثر مفسران و روایات فریقین، به روز دهم ذیالحجه یعنی عید قربان اشاره میکند؛ روزی که زائران مکه پس از وقوف در عرفات و مشعر، برای انجام اعمال اصلی وارد منا میشوند و بزرگترین اجتماع عبادی سال شکل میگیرد. البته در باورهای عامیانه نیز گاهی به حجی که روز عید یا عرفه آن با جمعه همزمان شود، حج اکبر گفتهاند.
در یک جمعبندی میتوان گفت این واژه چه در بستر فقهی به معنای حج واجب باشد و چه در بستر قرآنی به معنای روز عید قربان، همواره نمادی از برائت از غیر خدا، توحید خالصانه، وحدت کلمه و شکوه همبستگی امت اسلامی در جهان است.