یعنی چه
علم ازلی به معنای دانشی است که هیچ آغاز و ابتدایی برای آن متصور نیست و خارج از محدودیتهای زمان و تغییر قرار میگیرد. در اصطلاحات کلامی، فلسفی و عرفانی، این واژه معمولاً برای توصیف علم مطلق و پیشین خداوند به ذات خود و تمامی پدیدهها، پیش از آفرینش آنها به کار میرود.
تلفظ
واژهٔ «علم» با کسرهٔ عین و سکون لام، و «ازلی» با فتحهٔ الف و زاء و کسرهٔ لام تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق در جدول برای این مفهوم، خود واژهٔ «علم ازلی» (۷ حرفی) یا عبارات مشابهی نظیر «علم قدیم» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم فلسفی و الهی از ترکیبات مربوط به جاودانگی و آگاهی مطلق استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای خالصتر یا ترکیبات جایگزین فارسی آن شامل «دانش قدیم»، «دانش سرمدی»، «دانش پیشین» و «علم غیب» است که بر بیزمان بودن این آگاهی تأکید دارند.
در قرآن
ترکیب صریح «علم ازلی» در متن قرآن نیامده است، اما مفهوم آن در آیات متعددی که به علم محیط، مطلق و بیانتها و پیشین خداوند به غیب و شهود اشاره دارند (مانند آیه ۲۳۱ سوره بقره: «أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ»)، به وضوح مطرح شده است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و هنر اسلامی، مفاهیمی چون «لوح محفوظ» یا «قلم» به عنوان نمادهای ظاهری، تمثیلی و شهودی برای علم ازلی خداوند و ثبتِ تقدیرات پیشین پدیدهها به کار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل علم ازلی
علم ازلی یکی از کلیدیترین مفاهیم در حوزه کلام، فلسفه اسلامی و عرفان است که به دانش مطلق، بیزمان و پیشین پروردگار اشاره دارد. این مفهوم تبیین میکند که آگاهی خداوند بر تمام پدیدههای جهان، پیش از خلق و پیدایش زمان وجود داشته و دچار هیچگونه تغییر، زوال یا افزایش نمیشود؛ چرا که زمان خود مخلوق است و بر خالق احاطه ندارد.
در تبیین این واژه، فلاسفه آن را در مقابل علم حادث (علم نوپدید و وابسته به زمان) قرار میدهند. ریشه کلمه ازلی به واژه عربی «أزل» برمیگردد که به معنای بیآغاز بودن است و در ساختار دینپژوهی، نشاندهنده احاطه کامل و همهجانبه خداوند به آشکار و نهان جهان هستی است، به طوری که هیچ ذرهای در آسمانها و زمین از دایره این معرفت خارج نیست.