یعنی چه
پایانه چسبنده (Sticky end) اصطلاحی در زیستشناسی مولکولی و مهندسی ژنتیک است. هنگامی که مولکول DNA دو رشتهای توسط آنزیمهای برشدهنده (محدودکننده) به صورت پلهای و نامتقارن برش میخورد، در دو انتهای قطعه حاصل، تکرشتههای کوتاهی از نوکلئوتیدهای بدون جفت باقی میمانند. این انتهاها تمایل بالایی دارند که با بازهای مکمل خود پیوند هیدروژنی تشکیل دهند و به یکدیگر بچسبند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب واژگانی به صورت «پایانِهِ چَسبَندِه» است که از دو واژه پایانه (اسم مکان/نتیجه) و چسبنده (صفت فاعلی) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این اصطلاح تخصصی ۱۲ حرفی زیستشناسی، «پایانۀ چسبنده» یا «انتهای چسبنده» است.
به انگلیسی
در متون علمی و بیولوژی به این ساختار استیکی اند (Sticky end) میگویند.
به ترکی
در منابع علمی زبان ترکی استانبولی برای اشاره به این اصطلاح از واژه Yapışkan uç استفاده میشود.
نماد چیست
این اصطلاح نماد بینالمللی یا استعاری خاصی ندارد؛ اما در کتابهای مهندسی ژنتیک به صورت شماتیک با خطوط پلهای یا راهراه در انتهای رشته DNA نمایش داده میشود تا نشاندهنده بازهای نیتروژنی جفتنشده و آماده اتصال باشد.
جمعبندی و توضیح کامل پایانۀ چسبنده
پایانه چسبنده یک واژه تخصصی و نوین در حوزه زیستشناسی مولکولی و ژنتیک است که به انتهای تکرشتهای و نامتقارن حاصل از برش DNA توسط آنزیمهای محدودکننده اطلاق میشود. این پایانهها به دلیل داشتن بازهای نیتروژنی جفتنشده، تمایل شدیدی به برقراری پیوند هیدروژنی با توالیهای مکمل خود دارند و به راحتی به آنها متصل میشوند.
در نقطه مقابل این مفهوم، پایانه صاف (Blunt end) قرار دارد که حاصل برشی مستقیم و بدون برآمدگی تکرشتهای در DNA است. شناخت و بکارگیری پایانههای چسبنده در فرآیندهای کلونینگ و مهندسی ژنتیک اهمیت بسیار بالایی دارد، زیرا اتصال قطعات مختلف DNA به یکدیگر را بسیار کارآمدتر و دقیقتر میکند.