یعنی چه
این ترکیب در فرهنگهای لغت معتبر (مانند دهخدا و معین) به عنوان یک واژهٔ مستقل یا اصطلاح خاص ثبت نشده است. معنی آن از ترکیب دو جزءِ «شط» (وامواژه عربی به معنی رود بزرگ و ساحل آن) و «دره» (واژه فارسی به معنی فضای گود میان دو کوه) به دست میآید و مجازاً به جریان آب یا رودی اشاره دارد که از میان یک دره میگذرد.
تلفظ
تلفظ جزء اول با فتح شین و تشدید طاء (شَطّ) و جزء دوم با فتح دال و تشدید و فتح راء (دَرَّه) است که با کسرهٔ اضافه به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در مسابقات جدول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً ۵ حرف دارد (با احتساب فضای بین دو کلمه به عنوان یک سازه یا بدون فاصله در خانهها).
به انگلیسی
از آنجا که این کلمه اصطلاح واحدی نیست، در زبان انگلیسی با ترکیب واژههای مربوط به رود و دره ترجمه میشود.
به عربی
جزء اول خود ریشه عربی دارد، اما برای رساندن مفهوم ترکیبی آن در زبان عربی از ساختارهای تخصصی جغرافیا استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی امروزی، نزدیکترین واژهٔ مصطلح به این مفهوم «روددره» است که برای توصیف رودخانههای جاری در بسترهای کوهستانی و درهها به کار میرود.
نماد چیست
به طور تفکیکی، شط در ادبیات عرفانی و کلاسیک نماد مرز میان دو جهان (آب و خشکی) یا مسیر عبور به سوی مقصد است و دره نمادی از عزلت، پناهگاه یا مسیرهای سخت زندگی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل شط دره
عبارت «شط دره» یک واژهٔ مستقل، نام جغرافیایی خاص یا اصطلاح ثبتشده در لغتنامههای شاخص زبان فارسی نظیر دهخدا، معین و عمید نیست. این عبارت از کنار هم قرار گرفتن دو کلمه با ریشههای متفاوت ساخته شده است؛ «شط» که واژهای عربیالاصل به معنای رود بزرگ یا ساحل آن است و «دره» که واژهای با ریشه پارسی میانه به معنای گودی میان دو کوه است.
بنابراین، این ترکیب را باید یک ترکیب اضافی یا توصیفی برآمده از اشتباه نگارشی/شنیداری دانست که در صورت ارادهٔ معنا، به رودخانهای اشاره دارد که در بستر یک دره جریان دارد و امروزه در جغرافیای شهری و طبیعی بیشتر با عنوان «روددره» شناخته میشود.
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان یک چالش ذهنی ۵ حرفی مطرح میشود که ملاک پاسخ آن ترکیب لفظی خود کلمات است، هرچند از نظر علمی و لغوی هویت واژگانی واحدی در زبان فارسی ندارد.