یعنی چه
سجدهٔ مندوبه در اصطلاح فقهی به هر سجدهای گفته میشود که انجام آن از نظر شرعی الزامی و واجب نیست، اما به انجام آن توصیه شده و پاداش دارد. این اصطلاح بیشتر برای سجدههای تلاوت مستحب (هنگام خواندن یا شنیدن ۱۱ آیه خاص در قرآن) و همچنین سجدهٔ شکر به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «سَجْدهِ مَنْدوبه» (sajde-ye mandūbe) است که در آن مندوبه به معنای مستحب و مستحسن میباشد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «سجده مستحب» یا «سجده غیرواجب در قرآن»، عبارت «سجده مندوبه» است که دقیقاً ۱۰ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی فقه اسلامی، برای رساندن مفهوم سجده مستحب از ترکیبهای فوق استفاده میشود.
به عربی
این عبارت اصالتاً یک ترکیب وصفی عربی است که در فقه اسلامی برای تفکیک سجدههای واجب از مستحب به کار میرود.
به فارسی
معادل دقیق و روان فارسی این اصطلاح فقهی، «سجده مستحب» یا «سجده غیراجباری» است.
در قرآن
خود ترکیب لفظی «سجده مندوبه» در متن قرآن نیامده است، اما اصطلاحی است برای ۱۱ آیه در سورههای مختلف (مانند اعراف، رعد، نحل، اسراء، مریم، حج، فرقان، نمل، ص و انشقاق) که با قرائت یا شنیدن آنها، انجام سجده مستحب شمرده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل سجده مندوبه
عبارت «سجدهٔ مَندوبه» یک اصطلاح فقهی با ریشهٔ عربی است. کلمهٔ «مندوب» در لغت به معنای فراخواندهشده و در اصطلاح شرع، مرادف «مستحب» است. بنابراین سجدهٔ مندوبه به هر نوع سجدهای اطلاق میشود که انجام آن واجب نیست، اما شریعت به انجام آن ترغیب کرده و ثواب دارد.
روشنترین مصداقهای این سجده در سنت اسلامی، سجدهٔ شکر و همچنین سجدهٔ تلاوت در قبال ۱۱ آیهٔ غیراعزیمه در قرآن کریم است. در مصاحف شریف، معمولاً در حاشیهٔ این آیات واژهٔ «سجده» یا «مستحب» درج میشود تا قاری از حکم آن آگاه شود.
این عمل عبادی در ادبیات دینی و عرفانی نمادی از خضوعِ عاشقانه و اختیاری در برابر آفریدگار است؛ چرا که بدون هیچگونه الزام و اجبار شرعی و صرفاً به انگیزهٔ تقرب و شکرگزاری انجام میپذیرد.