یعنی چه
«دستمریزاد» یک جملهٔ فعلیهٔ دعایی و شبهجمله (صوت) است که برای تمجید، تشویق و سپاسگزاری از کسی که کار نمایان، دقیق یا هنرمندانهای انجام داده، به کار میرود. این واژه از اصطلاحات اصیل، کنایی و عامیانهٔ زبان فارسی است که بار معنایی ستایشِ مهارت و زبردستی انسان را به همراه دارد.
تلفظ
این واژه به صورت فتح دال، سکون سین و تاء، فتح میم، کسره راء و الف و دال ساکن (دَستْ مَری زاد) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این پرسش خود کلمهٔ «دستمریزاد» با ۹ حرف است. همچنین کلماتی مانند آفرین، مرحبا و احسنت نیز به عنوان پاسخهای جایگزین و مترادف کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای بیان مفهوم دستمریزاد در زبان انگلیسی از عبارات تحسینی مانند Well done و Bravo استفاده میشود و اصطلاح قدیمی More power to your elbow دقیقترین معادل کنایی آن است.
به عربی
دقیقترین معادل ملموس و کنایی دستمریزاد در زبان عربی عبارت «سلمت یداک» به معنی دستانت سلامت باد است که کاملاً با ریشهٔ فارسی آن همخوانی دارد.
به ترکی
در زبان ترکی، عبارت «Ellerine sağlık» دقیقترین و رایجترین معادل برای تقدیر از زحمت و هنر دست یک فرد است که کاربردی مشابه دستمریزاد دارد.
جمعبندی و توضیح کامل دستمریزاد
واژهٔ «دستمریزاد» ترکیبی از دو بخش «دست» و «مریزاد» است. واژهٔ «مریزاد» یک فعل دعایی منفی در سوم شخص مفرد از مصدر «ریختن» در زبان فارسی کهن است (مانند مباد و کناد). در فرهنگ عامه و متون کهن، لرزش، سستی یا ناتوانی دست در نگهداری اشیاء را به «ریختن» تعبیر میکردند؛ بنابراین معنای تحتاللفظی این عبارت کنایی، «الهی دستت نریزد، سست نشود و نلرزد» است تا فرد بتواند همواره به خلق آثار زیبا و کارهای دقیق ادامه دهد.
این اصطلاح کاملاً فارسی است و در متون قرآنی یا عربی اصیل وجود ندارد. بار معنایی آن سرشار از ستایش، تقدیر از هنر، زبردستی و ارج نهادن به کار انسانی است. امروزه وقتی کسی کار برجستهای انجام میدهد، به نشانهٔ سپاسگزاری و تحسین عمیق به او «دستمریزاد» میگویند که معادلهایی چون آفرین، احسنت و خداقوت دارد.