یعنی چه
این عبارت یک ترکیب شعری و کنایی در ادبیات کلاسیک فارسی است. کله (کِلّه) به معنای چادر، پرده یا سایبان نازک است و سحاب به معنای ابر؛ بنابراین ترکیب «کله بست سحاب» به این معناست که ابرها مانند پرده و سایبانی بر سر آسمان کشیده شدهاند و هوا ابری و سایهدار شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «کِلْ لِهْ بَسْتْ سَ حٰابْ» (kille bást-e sahāb) است که در آن حرف ل دارای تشدید و کسره است.
در جدول
در سوالات جدول کشوری و ادبی، پاسخ این کنایه با توجه به تعداد حروف (۱۰ حرف) دقیقاً خود ترکیب «کله بست سحاب» یا معادلهای آن نظیر «خیمه زدن ابر» است.
به انگلیسی
برای انتقال حس شاعرانه و ساختار این عبارت میتوان از تعابیری همچون پدید آمدن سایبان ابری یا پوشیده شدن آسمان توسط ابرها استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح تغیم السماء به معنای ابری شدن افق و تظلیل به معنای ایجاد سایبان توسط ابر است.
به فارسی
برگردان و معادل سادهٔ این عبارت در زبان فارسی امروزی، «ابری شدن آسمان»، «تیره شدن هوا از ابر» یا «پوشیده شدن آسمان با ابر» است.
نماد چیست
در دیوان حافظ و شعر کلاسیک، ابری شدن ملایم آسمان در سپیدهدم (کله بستن سحاب) نماد هوای لطیف، سایهٔ مطبوع و بهترین زمان برای تفریح، صبوحیزدن و خوشباشی در چمنزار است. همچنین ابر در ادبیات گاه نماد رازآلودگی و حجاب میان انسان و حقیقت جلوه میکند.
جمعبندی و توضیح کامل کله بست سحاب
عبارت «کله بست سحاب» یک واژهٔ مستقل قاموسی نیست، بلکه یک ترکیب کنایی و تصویرسازی شاعرانه در زبان فارسی است که بیش از هر چیز با غزل مشهور حافظ («میدمد صبح و کله بست سحاب / الصبوح الصبوح یا اصحاب») شناخته میشود. کلمه «کِلّه» در اصل به معنای چادر و سایبان نازک است و وقتی با «سحاب» (ابر) ترکیب میشود، تصویری زیبا از آسمانِ یکدست ابری میسازد که خورشید پشت آن پنهان شده و سایهای مطبوع ایجاد کرده است.
از نظر ریشهشناسی، این اصطلاح ترکیبی از واژگان عربی و فارسی است؛ «کله» و «سحاب» ریشه عربی دارند و «بستن» یک مصدر اصیل فارسی است. در فرهنگ سنتی و ادبی ایران، هوای ابریِ لطیف و بدون باران تند بامدادی، مایهٔ نشاط و نمادی از هوای مطبوع بهاری و فرصتی مغتنم برای گشتوگذار و شادمانی به شمار میرفته است.