یعنی چه
این عبارت به حکومتها، پادشاهیها یا شاهنشاهیهای پهناور و مقتدری اشاره دارد که در روزگاران گذشته و دوران باستان در جغرافیای قاره آسیا یا بخشهایی از آن (مانند ایران باستان، بینالنهرین و چین باستان) شکل گرفته و حکمرانی میکردهاند. از آنجا که این عبارت یک واژه مستقل نیست، یک توصیف عمومی برای تمام تمدنهای امپراتوریگونهٔ کهن شرق به شمار میرود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت واژهبهواژه و همراه با کسرهٔ اضافه بین کلمات است: اِمْپِراتوری (مصوت کوتاه اِ، سکون م، مصوت کوتاه پ، مصوت کوتاه ر، الف، ت، و، ر، ی) + باسْتانی (ب، الف، سکون س، ت، الف، ن، ی) + آسیا (آ، س، ی، الف).
در جدول
در مسابقات جدول کلمات متقاطع و سرگرمی، عبارت «امپراتوری باستانی اسیا» دقیقاً دارای ۲۰ حرف است و به عنوان راهنما استفاده میشود. بسته به تعداد خانههای جدول، گاهی منظور طراح تمدنهای خاصی مانند لیدیه، هخامنشیان یا آشور است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف این مفهوم از ترکیبهای Ancient Asian Empire یا Ancient Empire of Asia استفاده میشود که معادل دقیق واژگان فارسی آن هستند.
به فارسی
برگردان و معادلهای روان فارسی برای این ترکیب وصفی شامل عباراتی چون «شاهنشاهی کهن شرق»، «دولتهای بزرگ باستانی آسیا»، «شاهنشاهی باستانی آسیایی» و «تمدن امپراتوریگونهٔ آسیای باستان» است.
نماد چیست
این عبارت به خودی خود نماد ثابت یا جهانی ندارد؛ اما تمدنها و امپراتوریهای باستانی آسیا هر کدام نمادهای اقتدار خویش را داشتند؛ برای نمونه اژدها نماد چین باستان، و شیر، عقاب، خورشید یا فروهر از نمادهای شاهنشاهیهای ایران باستان بودهاند.
جمعبندی و توضیح کامل امپراتوری باستانی اسیا
عبارت «امپراتوری باستانی آسیا» یک واژهٔ واحد یا اصطلاح استاندارد و مستقل در فرهنگهای لغت فارسی نیست، بلکه یک ترکیب توصیفی است که از کنار هم قرار گرفتن سه کلمه مجزا ساخته شده است. این اصطلاح به طور کلی به حکومتها و شاهنشاهیهای پهناور و مقتدری اشاره دارد که در روزگاران گذشته و دوران کهن در قاره آسیا فرمانروایی میکردهاند.
از نمونههای بارز این مفهوم میتوان به امپراتوری هخامنشی، اشکانی و ساسانی در ایران، امپراتوری هان در چین و تمدنهایی چون آشور و بابل در بینالنهرین اشاره کرد. ریشهٔ اجزای این ترکیب ترکیبی از زبانهای لاتین (امپراتوری)، پهلوی (باستان) و یونانی (آسیا) است و در فرهنگ عامه و طراحان جدول گاهی برای اشاره به تمدن لیدیه یا پادشاهیهای کهن خاورزمین به کار میرود.