یعنی چه
العتمه در لغت به معنای تاریکی مطلق، ظلمت و تیره شدن است. در اصطلاح قدمای عرب، به ثلث اول شب یعنی زمانی که شفق کاملاً ناپدید شده و تاریکی شب مستقر میشود نیز عتمه میگویند. همچنین در اصطلاحات علمی و پزشکی مدرن، این واژه برای اشاره به کدر شدن، مات شدن یا وجود لکههای تاریک در میدان بینایی به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن، برای معانی لغوی از کلماتی چون Darkness استفاده میشود و در متون تخصصی و پزشکی معادل Opacity است.
به عربی
در زبان عربی، کلمات الظلمه و الغسق نزدیکترین هممعنیها به العتمه هستند که سیر طبیعی تاریک شدن هوا را نشان میدهند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای جنبه تاریکی شب از واژه Karanlık و برای جنبه کدر بودن از Bulanıklık استفاده میشود.
به فارسی
دقیقترین برگردانهای فارسی برای این واژه، کلماتی مانند تاریکی، ظلمت، تیرگی، دکنه و شامگاه (پاس اول شب) هستند.
در قرآن
خود واژه «العتمه» یا دیگر مشتقات ریشه «عتم» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم به کار نرفتهاند؛ با این حال، مفهوم تاریکی با واژگان دیگری مثل لیل و غاسق در قرآن مطرح شده است. همچنین این کلمه در احادیث نبوی (مانند صلاة العتمه برای نماز عشاء) کاربرد زیادی دارد.
نماد چیست
العتمه در ادبیات و فرهنگ نماد جهل، ابهام، غم، تنهایی و ورود به بخش ناشناخته و تاریک زندگی یا طبیعت است. در کاربردهای رسانهای و سیاسی امروز جهان عرب نیز واژه «تعتیم» از همین ریشه، به عنوان نماد سانسور و بایکوت خبری استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل العتمه
واژه عربی «العتمه» از ریشه ثلاثی «عتم» در اصل به معنای تاریک شدن، تیرگی و ظلمت است. اعراب بادیه در گذشته به دلیل تاریکی شدیدی که در ثلث اول شب (پس از ناپدید شدن شفق) حاکم میشد، این بازه زمانی را عتمه مینامیدند و حتی نماز عشاء را به دلیل اقامه در این وقت، صلاة العتمه میخواندند. این کلمه همخانوادههای مهمی چون معتم (تاریک و مات) و تعتیم (تاریکسازی یا بایکوت خبری) دارد.
علاوه بر کاربردهای ادبی و سنتی که العتمه را نمادی از ابهام، جهل و پنهانکاری میدانند، این واژه در علم پزشکی و زیستشناسی امروز نیز ورود کرده و به معنای کدر شدن عدسی یا ایجاد لکههای تاریک در میدان بینایی چشم به کار میرود. بنابراین بار معنایی آن همواره پیرامون محور فقدان نور و روشنایی میچرخد.