یعنی چه
ستوان در اصطلاح نظامی امروز، نخستین درجه از افسران جزء در نیروهای مسلح است که بالاتر از «استوار» و پایینتر از «سروان» قرار میگیرد و شامل سه رتبه (ستوان سوم، دوم و یکم) است. در ادبیات و لغتنامههای قدیم نیز این واژه به معنی استوار، پابرجا، محکم، امین و معتمد به کار میرفته است.
ریشه
این واژه صورت کوتاهشده و تحولیافته از «استوان / اُستوان» در زبانهای ایرانی باستان و پارسی میانه است. در اصل با مفهوم ایستادگی و پایداری مرتبط بوده و احتمال میرود در سپاه اشکانیان نیز به کار میرفته است. این کلمه در سال ۱۳۱۳ توسط فرهنگستان زبان ایران به عنوان درجه رسمی نظامی احیا شد.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت سُتْوان (با ضمه روی حرف سین و سکون روی حرف ت) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «ستوان» به عنوان یک پاسخ ۵ حرفی شناخته میشود. همچنین واژههای «نایب» (عنوان قدیمی این درجه در دوره پهلوی اول) و «ملازم» (معادل عربی آن) از دیگر پاسخهای احتمالی برای این مفهوم هستند.
به انگلیسی
در سازمان نظام بینالمللی و ارتشهای انگلیسیزبان، معادل دقیق درجه ستوانی واژه Lieutenant است.
به عربی
در ارتشهای عربی به درجه ستوان «ملازم» میگویند؛ به طوری که ستوان دوم «ملازم ثانی» و ستوان یکم «ملازم أول» نامیده میشود.
به ترکی
در نیروهای مسلح کشور ترکیه، واژه Teğmen به عنوان معادل رسمی درجه ستوان استفاده میشود.
نماد چیست
در نیروهای مسلح ایران، نماد این درجه بر روی سردوشی نظامیان «ستاره هشتپر کوچک» (معروف به ستاره بارز) است؛ ستوان سوم یک ستاره، ستوان دوم دو ستاره و ستوان یکم سه ستاره دارند. از نظر معنایی و ادبی نیز این واژه نماد میانرتبه بودن، نظم، و در متون کهن نماد امانتداری و استواری است.
جمعبندی و توضیح کامل ستوان
واژه «ستوان» یکی از اصطلاحات اصیل زبان فارسی است که ریشه در دوران ایران باستان و زبانهای پهلوی و پارتی دارد. این کلمه در اصل به معنای محکم، پابرجا، امین و معتمد بوده است، اما در سال ۱۳۱۳ با تشکیل فرهنگستان زبان ایران، به عنوان یک درجه رسمی نظامی برای نامگذاری نخستین رتبه از افسران جزء احیا گردید و جانشین واژه بیگانه «نایب» شد.
در ساختار نظامی امروز، ستوان جایگاهی بالاتر از استوار و پایینتر از سروان دارد و به سه رده ستوان سوم، ستوان دوم و ستوان یکم تقسیم میشود. نماد تصویری این درجه روی دوش نظامیان به صورت ستارههای هشتپر کوچک تجلی مییابد و در زبانهای دیگر مانند انگلیسی با واژه Lieutenant و در عربی با ملازم شناخته میشود.