یعنی چه
واژه «اغضاض» مصدری عربی از ریشه (غ ض ض) است که در دو معنای متفاوت به کار میرود؛ نخست به معنی فروهشتن نگاه، پایین آوردن چشم و آهسته کردن صدا (چشمپوشی) و دوم به معنی تازه، شاداب و نو شدن و همچنین روییدن گیاه تازه.
تلفظ
این کلمه به صورت کسر همزه در ابتدا، سکون غین، فتح ضاد و در نهایت ضاد ساکن تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه ۵ حرفی به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «فروبستن چشم»، «کاستن صدا» یا «طراوت و شادابی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در معنای اخلاقی معادل lowering و در معنای طبیعت معادل freshness است.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و در این زبان بسته به ریشه معنایی در حوزههای حیا یا طراوت گیاهان استفاده میشود.
به فارسی
در برگردان یا جایگزینهای روان فارسی، میتوان از ترکیبهایی مثل «چشمپوشی»، «فروبستن نگاه»، «آهسته کردن صدا» و یا واژههایی نظیر «طراوت» و «نو شدن» استفاده کرد.
در قرآن
عین واژه «اغضاض» در قرآن نیامده، اما افعال مشتق از ریشه آن (غ ض ض) در معنای کاهش دادن به کار رفتهاند؛ از جمله فعل «يَغُضُّوا» در آیه ۳۰ سوره نور برای فروکاستن نگاه و فعل امر «اغْضُضْ» در آیه ۱۹ سوره لقمان برای پایین آوردن و ملایم کردن صدا.
نماد چیست
در بافت اخلاقی و ادبی، این کلمه نمادی از خویشتنداری، تقوا، ادب و پرهیز از نگاه آلوده است. در بافت طبیعی نیز به عنوان نمادی از جوانه زدن، طراوت و باران بهاری شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل اغضاض
واژه «اغضاض» یک مصدر کهن و ادبی عربیتبار است که در متون معتبر لغت با دو رویکرد معنایی متفاوت تعبیر شده است. در بعد اول و آشناتر، این واژه به معنی فروکاستن، پایین آوردن چشم و صدا و چشمپوشی اخلاقی است که با مفهوم قرآنی کنترل نفس و حیا پیوند عمیقی دارد.
در بعد دوم که در لغتنامههایی مانند دهخدا به آن اشاره شده، اغضاض به معنای طراوت، شادابی، نو شدن و روییدن گیاه تازه است. این کلمه امروزه در زبان فارسی معیار کاربرد روزمره چندانی ندارد و بیشتر در متون ادبی، فقهی و اخلاقی یا به عنوان یک واژه چالشی در جدولهای کلمات متقاطع دیده میشود.