یعنی چه
این عبارت یک ترکیب قرآنی و تفسیری است و به معنای سرکشی، تبهکاری و نقض پیمان توسط قبیله یهودی بنینضیر در مدینه است که به توطئه علیه پیامبر اسلام (ص) انجامید.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب مضاف و مضافالیه به صورت فِسْقِ بَنی نَضیر است.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کشوری و مذهبی درباره سرکشی قبیله یهودی مدینه، عبارت «فسق بنی نضیر» با ۱۰ حرف یا واژه «فاسقین» استفاده میشود.
به انگلیسی
در متون و ترجمههای انگلیسی قرآن، برای رساندن این مفهوم از واژگانی چون transgression (نافرمانی/تعدی) یا perversity (سرکشی/انحراف) در قبال این قبیله استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی و متون تفسیری عیناً از تعبیر «فسق بنی النضیر» یا واژه قرآنی «الفاسقین» برای توصیف وضعیت آنان استفاده میگردد.
به فارسی
معادل فارسی روان این عبارت، «نافرمانی، گناهکاری و خروج قبیله بنینضیر از چارچوب عهد و طاعت الهی» است.
در قرآن
این ترکیب به صورت یکجا در قرآن نیامده، اما در آیه ۵ سوره حشر در جریان محاصره این قبیله، خداوند میفرماید: «وَلِیُخْزِیَ الْفَاسِقِینَ»؛ یعنی تا خدا فاسقان را خوار کند، که مفسران مصداق بارز این فاسقان را بنینضیر دانسته و این اصطلاح را استخراج کردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل فسق بنی نضیر
عبارت «فسق بنینضیر» یک اصطلاح لغوی مستقل در زبان فارسی یا عربی نیست، بلکه یک ترکیب مضاف و مضافالیه تاریخی و تفسیری است که از متن قرآن کریم سرچشمه میگیرد. این عبارت از دو جزء «فسق» به معنای خروج از طاعت و فرمان الهی، و «بنینضیر» که نام یکی از قبایل یهودی ساکن در مدینه صدر اسلام بود، تشکیل شده است.
ریشه این اصطلاح به ماجرای پیمانشکنی، توطئه برای ترور پیامبر اکرم (ص) و همکاری این قبیله با مشرکان بازمیگردد که در نهایت به محاصره و اخراج آنها از مدینه منجر شد. خداوند در آیه ۵ سوره مبارکه حشر، پس از اذن قطع برخی درختان خرما، هدف از این کار را خواری و رسوایی «فاسقان» (وَلِیُخْزِیَ الْفَاسِقِینَ) معرفى مىکند که مصداق عینی آن، همین قبیله متمرد است.
در فرهنگ معارف اسلامی و ادبیات تفسیری، این تعبیر به عنوان نمادی از پیمانشکنی مقتدران، توطئهگری در عین صلح، و سرانجامِ شوم غرور و خودخواهی شناخته میشود. واژه فسق در این بافتار، بر خروج سازمانیافته یک گروه از عهد و پیمانهای اجتماعی و دینی دلالت دارد.