یعنی چه
پییوری واژهای کهن و تخصصی در هنر نقاشی و رنگرزی سنتی ایران است. این اصطلاح به یک رنگ طبیعی خاص (غالباً در طیف زرد، زرد-قهوهای یا قهوهای خاکی) اشاره دارد که هنرمندان و نقاشان قدیم آن را از عصاره و شیره گیاه دارویی ریوند چینی استخراج و در آثار خود استفاده میکردند. این واژه امروزه کاربرد عمومی و روزمره ندارد.
تلفظ
در متون و منابع لغتنامهای قدیمی، این واژه به صورت بخشبندیشده و با آوانویسی اصطلاحات نقاشی سنتی ثبت شده است که ساختار خوانش آن را به شکل پَیْ یوری یا پی یوری نشان میدهد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر طراح سوال به «رنگی قدیمی در نقاشی»، «رنگ سنتی حاصل از ریوند چینی» یا «رنگ زرد-قهوهای قدیمی» اشاره کند، پاسخ دقیق و ششحرفی آن واژه «پی یوری» است.
به انگلیسی
از آنجا که این واژه یک اصطلاح بومی و کهن در هنر ایرانی است، معادل یککلمهای مدرن در انگلیسی ندارد و به صورت فنوتیپیک نگارش میشود یا با عبارات توصیفی مربوط به رنگهای ارگانیک معرفی میگردد.
به فارسی
در زبان فارسی امروزی برای توصیف این ماده میتوان از عباراتی نظیر «رنگ گیاهی اصیل»، «رنگ زرد خاکی سنتی» یا «عصاره رنگی ریوند» استفاده کرد؛ چرا که خود کلمه ریشه در واژگان کهن نقاشی ایرانی (احتمالاً دوره پهلوی) دارد.
در قرآن
واژه «پی یوری» یک اصطلاح کاملاً هنری، فنی و بومی مربوط به نقاشی سنتی است؛ لذا هیچگونه کاربرد، ریشه یا اشارهای در متن قرآن مجید، تفاسیر دینی و متون مذهبی عربی ندارد.
نماد چیست
این کلمه نماد فرهنگی یا مذهبی خاصی ندارد، اما در تحلیلهای نمادین هنر سنتی، میتوان آن را نمادی از بهرهگیری از طبیعت، اصالت ابزار نقاشی ایرانی و کاربرد مواد ارگانیک و گیاهی در مینیاتور و نگارگری قدیم دانست.
جمعبندی و توضیح کامل پی یوری
واژه «پی یوری» یکی از اصطلاحات فراموششده و بسیار کهن در حوزه هنر و نقاشی سنتی ایران است. بر اساس مستندات ثبتشده در لغتنامه دهخدا، این کلمه به نوعی رنگ خاص زرد-قهوهای یا قهوهای اشاره دارد که نقاشان قدیم آن را از شیره و عصاره گیاه «ریوند چینی» به دست میآوردند. این رنگ به دلیل منشأ طبیعیاش، دوام و جلوه خاصی به آثار نگارگری دوران گذشته میبخشید.
این واژه در زبان فارسی امروزی کاربرد عمومی، ادبی یا مذهبی ندارد و ساختار زبانی آن (مانند مترادفها یا متضادهای مستقیم) کاملاً مستقل و محدود به همان صنف رنگسازان و نقاشان کهن بوده است. امروزه بیشترین کاربرد این کلمه در طرح سوالات بازیهای فکری و جدولهای کلمات متقاطع است که به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی برای رنگهای قدیمی نقاشی شناخته میشود.