یعنی چه
واژه مناقسة یک مصدر عربی کمکاربرد است که در فرهنگهای لغت قدیمی به معنی خردهگیری، عیب کردن و همچنین نوعی همچشمی و رقابت با دیگری به کار رفته است. این کلمه در زبان فارسی امروز رایج نیست و اغلب با واژههای مناقشه یا مناقصه اشتباه گرفته میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مُناقَسَه است که در زبان عربی به صورت مُناقَسَة خوانده میشود.
به انگلیسی
با توجه به معانی لغوی آن در عربی، معادلهای انگلیسی مرتبط با عیبجویی و رقابت برای آن مناسب است.
به عربی
در متون کهن عربی مانند اقرب الموارد، این واژهها به عنوان هممعنی یا کلمات نزدیک به مناقسة ذکر شدهاند.
به فارسی
نزدیکترین و دقیقترین برگردانهای فارسی برای این واژه کهن، کلمات خردهگیری و عیبجویی هستند.
در قرآن
واژه مناقسة در قرآن وجود ندارد. در آیات قرآنی برای مفهوم رقابت و پیشیگرفتن در کارهای خیر، واژه «فَلْیَتَنَافَسِ» (از ریشه نفس و باب تفاعل) آمده که با ریشه این کلمه (نَقْس) متفاوت است.
نماد چیست
این کلمه در اصطلاح رفتاری، نمادی از جستوجو برای یافتن معایب دیگران و همزمان تلاش برای کم نیاوردن در برابر آنهاست.
جمعبندی و توضیح کامل مناقسة
واژه «مناقسة» (با سین) یک مصدر عربی بسیار نادر و کمکاربرد است که در لغتنامههای کهن مانند دهخدا به نقل از منابع قدیمی عربی (همچون المنجد) ثبت شده است. این واژه در اصل به معنای عیبجویی کردن، خرده گرفتن و نوعی همچشمی یا رقابت میان دو نفر کاربرد دارد. ریشه آن از ثلاثی مجرد «نَقْس» است.
بسیاری از کاربران در مواجهه با این واژه دچار خطای املایی میشوند؛ چرا که در زبان فارسی امروز، واژه اقتصادی «مناقصه» (با صاد و به معنی خرید کالا با کمترین قیمت) و واژه «مناقشه» (با شین و به معنی بحث و جدل) بسیار مأنوستر و رایجتر هستند. بنابراین، در متون مدرن احتمال اینکه «مناقسة» یک غلط املایی از دو واژه ذکر شده باشد بسیار بالا است، مگر آنکه تعمداً اشاره به همان معنای کهن عیبجویی داشته باشد.