افاضت یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل افاضت

واژه «افاضت» که شکل فارسی‌شده واژه عربی «إفاضة» است، در لغت‌نامه‌های شاخص فارسی مانند دهخدا، معین و عمید به مفاهیمی چون بخشش فراوان، لبریز کردن ظرف و سرازیر ساختن نعمت اشاره دارد. این کلمه ریشه در مفاهیم والای کرم و بخشندگی بی‌دریغ دارد و معنای اصلی آن از سرریز شدن از فرط پر بودن گرفته شده است.

در بررسی‌های قرآنی، این واژه جلوه‌های معنایی متفاوتی به خود می‌گیرد؛ به طوری که علاوه بر معنای جاری کردن مایعات، در توصیف حرکتِ موج‌وار و دسته‌جمعی حاجیان از عرفات و همچنین ورود سریع به یک گفتگو یا شایعه نیز به کار رفته است و پویایی معنایی بالایی دارد.

در حوزه ادبیات عرفانی، افاضت به عنوان نمادی از تجلی علم، معرفت و رحمت الهی شناخته می‌شود که بدون هیچ منتی از منبع فیض بر بندگان و طالبان حق فرو می‌ریزد؛ درست مانند چشمه‌ای لبریز که پیرامون خود را بدون چشم‌داشت سیراب می‌کند.