یعنی چه
واژهٔ «بدان» در زبان فارسی سه کاربرد و معنای اصلی دارد: نخست در حالت حرف اضافهای و ضمیر اشاره که مخفف و فشردهٔ «به آن» است؛ دوم در حالت فعلی که فعل امر از مصدر دانستن و به معنای «آگاه باش، متوجه باش و بشناس» در سبک ادبی و کلاسیک به کار میرود؛ سوم در حالت اسم یا صفت جمع (بَدان) که به معنی انسانهای شرور، بدکاران و اشرار است.
هم خانواده
واژههای همخانوادهٔ بدان (در بخش فعلی آن) از ریشهٔ «دانستن» مشتق شدهاند و همگی با مفهوم آگاهی و علم ارتباط دارند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمهٔ «بدان» با ۴ حرف به عنوان پاسخ واژههای «آگاه باش» یا «به آن» شناخته میشود.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، معادل انگلیسی آن برای حالت امری Know، برای حالت اشاره Thereto و برای اشرار The wicked است.
به عربی
در زبان عربی، فعل امر آن معادل «اعلم» (که در قرآن نیز فراوان آمده)، حالت اشاره معادل «إلیه» و حالت جمع آن «الأشرار» است.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای فعل امر از Bil، برای اشاره به آن از Ona و برای اشاره به انسانهای بد از واژه Kötüler استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بدان
واژهٔ «بدان» از جمله کلمات چندوجهی در زبان فارسی است که با تغییر تلفظ یا جایگاه دستوری، معنای آن کاملاً دگرگون میشود. در متون کهن و ادبی، این کلمه بیشتر در دو نقش ظاهر میشود؛ یا ترکیب فشردهای از حرف اضافه و ضمیر اشاره به معنای «به آن» است، یا به عنوان فعل امر از مصدر دانستن (بِدان) جهت جلب توجه مخاطب و تذکر یک نکتهٔ مهم زبانی، اخلاقی یا عرفانی به کار میرود که نمادی از آگاهیبخشی و هشدار است.
از سوی دیگر، شکل جمع کلمهٔ بد (بَدان) کاملاً ماهیت اسمی و صفتی دارد و به گروهی از انسانهای بدکار و اشرار اشاره میکند که متضاد نیکان و پاکان است. در ترجمههای قرآنی نیز فعل امر بدان معادل واژه «اعلم» قرار میگیرد که بار آموزشی و تذکر حقیقت دارد. شناخت دقیق این کلمه نیازمند توجه به حرکتگذاری و سیاق جملهای است که در آن استفاده شده است.