یعنی چه
این عبارت یک فعل امر منفی (نهی) در زبان فارسی است که در ادبیات عامیانه و گفتارهای روزمره برای دلداری دادن به افراد استفاده میشود. دق در اصل به معنی بیماری، لاغری و ناتوانی مفرط ناشی از حزن شدید است و دق نکن یعنی به آن حد از غم نرس که از پا بیفتی.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «دَقْ نَ کُ نْ» (daq nakon) است که از دو بخش «دق» (با فتح دال و سکون قاف) و «نکن» (با فتح نون اول و ضمه کاف) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، در پاسخ به راهنمای «غصه نخور» یا «از اندوه خود را هلاک نکن»، عبارت ۵ حرفی «دق نکن» قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم در زبان انگلیسی میتوان از عبارات اصطلاحی که بر حذر داشتن از غصه شدید دلالت دارند استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح مستقیم و عامیانه «دق نکن» وجود ندارد، اما از نظر مفهومی دقیقاً معادل «لا تحزن» (عبارت محوری قرآنی) یا تعابیری همچون هلاک کردن خود از غم است.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای دلداری دادن و منع کسی از غصه خوردن مفرط از این واژهها استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و عبارات مترادف این اصطلاح در زبان فارسی شامل مواردی همچون غصه نخور، حرص نخور، خودت را نخور، بیخیال باش و دلقویدار است که همگی به کاهش بار اندوه اشاره دارند.
جمعبندی و توضیح کامل دق نکن
عبارت «دق نکن» یک اصطلاح محاورهای و احساسی در زبان فارسی است که ریشه در واژه عربی «دِقّ» (به معنی بیماری سل یا لاغری مفرط ناشی از حزن) دارد. این عبارت اصطلاحاً به معنای منع کردن کسی از غصه خوردن شدید و طاقتفرسا به کار میرود؛ به طوری که به فرد یادآوری میکند اجازه ندهد غم و اندوه او را از پا درآورد یا دچار فرسایش روحی کند.
اگرچه خود این عبارت به طور مستقیم در متون کهن یا قرآن کریم وجود ندارد، اما از نظر مفهومی با مفاهیمی چون «لا تحزن» یا هشدارهای قرآنی مبنی بر هلاک نکردن خود از غصه (مانند آیه ۶ سوره کهف) کاملاً همخوانی دارد و نمادی از اوج اندوهِ درونی در ادبیات عامیانه است.