یعنی چه
این دو واژه در زبان فارسی مترادف یکدیگر هستند و زمانی که در کنار هم یا به صورت کاربردی به کار میروند، بر تکرار، شمارش یا وهلهای از وقوع یک کار دلالت دارند. واژه مرتبه علاوه بر این، معنای درجه و جایگاه را نیز دارد، اما در مفهوم مشترک با دفعه، دقیقاً همان بار و نوبت مراد است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت [مَ رْ تَ بَ / وَ / دَ فْ عَ] است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، خودِ عبارت «مرتبه و دفعه» (۱۰ حرف) یا مترادفات آن نظیر بار، نوبت، کرت و وهله است.
به انگلیسی
برای بیان مفهوم بار و نوبت در زبان انگلیسی از واژههای فوق استفاده میشود. همچنین برای بخش رتبه و درجه در واژه مرتبه، از کلماتی مثل Rank یا Level استفاده میگردد.
به عربی
این کلمات خود ریشه عربی دارند. در زبان عربی برای شمارش دفعات وقوع از مَرّة و دفعة و برای بیان جایگاه و درجه از مرتبة استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج فارسی برای این ترکیب واژگانی شامل کلماتی چون بار، نوبت، کَرَت، وهله، مرحله و مَرّه هستند که همگی مفهوم تناوب و تکرار را میرسانند.
جمعبندی و توضیح کامل مرتبه و دفعه
ترکیب واژگانی «مرتبه و دفعه» از دو کلمه با ریشه عربی تشکیل شده است که وارد زبان فارسی شدهاند. این دو واژه در کاربرد روزمره به عنوان مترادف یکدیگر برای شمارش یا اشاره به زمان وقوع یک رویداد به کار میروند و مفاهیمی چون بار، نوبت، کرت و وهله را تداعی میکنند.
اگرچه واژه مرتبه به تنهایی معنای گستردهتری شامل درجه، مقام و سلسلهمراتب را نیز در بر میگیرد، اما در همپوشانی معنایی با کلمه دفعه، صرفاً جنبه تکرار و زمانمند بودن یک فعل مد نظر قرار میگیرد. ریشه این کلمات به ترتیب از (ر ت ب) و (د ف ع) میآید که در فرهنگهای لغت معتبر فارسی نظیر دهخدا و معین به تفصیل شرح داده شدهاند.